Duizenden demonstranten roepen slogans tegen het leger als de soldaten proberen de geblokkeerde hoofdweg te openen die het noorden van Libanon met Beiroet verbindt, 23 oktober 2019. © Hasan Shaaban/Bloomberg via Getty Images
© 2019 Bloomberg Finance LP

In Libanon wordt massaal gedemonstreerd

Wat is er aan de hand?

 

Soennieten tijdens het vrijdaggebed in Jiyeh, ten zuiden van de hoofdstad Beroet, 25 oktober 2019. © Mahmoud Zayyat/AFP via Getty Images
© Soennieten tijdens het vrijdaggebed in Jiyeh, ten zuiden van de hoofdstad Beroet,Mahmoud Zayyat/AFP via Getty Images

Hoe is de Libanese bevolking opgebouwd?

De Libanese bevolking (zo’n 6 miljoen mensen) bestaat voor iets meer dan de helft uit moslims: 28 procent soennieten, 28 procent sjiieten en 1 procent alawieten. Ongeveer 36 procent van de bevolking is christen, van wie de maronitische katholieken met 20 procent de grootste groep is. De druzen vormen zo’n 5 procent van de bevolking. Er wonen naar schatting 300.000 Palestijnen, die zich daar vestigden na de stichting van Israël in 1948. Ook wonen in Libanon ongeveer 1,5 miljoen Syrische vluchtelingen.

Oproerpolitie en Hezbollah-supporters raken slaags tijdens de voortdurende protesten in de Libanese hoofdstad Beroet, 25 oktober 2019. © Reuters/Alkis Konstantinidis
© Oproerpolitie en Hezbollah-supporters raken slaags tijdens de voortdurende protesten in de Libanese hoofdstad Beroet, 25 oktober 20Reuters/Alkis Konstantinidis

De burgeroorlog van 1975 tot 1990

Libanon werd in 1943 onafhankelijk van Frankrijk. Om de vrede te bewaren werd bij de onafhankelijkheid afgesproken dat de president altijd een christen (maroniet) is, de premier een soenniet en de voorzitter van het parlement een sjiiet. Dat kon echter niet voorkomen dat verschillende partijen elkaar bevochten. In 1975 brak er een burgeroorlog uit die tot 1990 zou duren. De strijd ging aanvankelijk tussen christelijke milities en Palestijnse groeperingen. Het Libanese leger wist niet wat ze moest doen, omdat een keuze alleen maar voor meer verdeeldheid in het land zou zorgen.

Supporters van de sjiitische Hezbollah-beweging steunen hun leider Hassan Nasrallah. In een televisietoespraak zei hij dat het terugtreden van de regering zal leiden tot ‘chaos en het instorten’ van de economie, 25 oktober 2019. © Ibrahim Amro/AFP via Getty Images
© Ibrahim Amro/AFP via Getty Images

Wie vocht met wie?

De Palestijnse PLO mengde zich al snel in het conflict en viel christenen aan in Libanon. Buurland Syrië stuurde in 1976 troepen naar Libanon om – tevergeefs – de rust te herstellen. Omdat het niemand lukte de PLO te verdrijven, viel Israël in 1978 Libanon binnen. Onder druk van de Verenigde Naties trok Israël zich na drie maanden terug en bewaakte een VN-vredesmacht de grens tussen Libanon en Israël. Ondertussen waren ook gevechten uitgebroken tussen soennieten en sjiieten. Toen de PLO in 1982 nieuwe aanvallen op Israël uitvoerde, viel Israël Libanon voor de tweede keer binnen en bezette het zuidelijke deel van Libanon.

Een demonstranten een agent van de oproerpolitie ontmoeten elkaar tijdens een demonstratie waarin de regering beschuldigd wordt van corruptie en een economisch wanbeleid, 4 november 2019. © Sam Tarling/Getty Images
© © Sam Tarling/Getty Images

Waarom werd Hezbollah opgericht?

In de herfst van 1982 werd het Israëlische leger vanuit de Palestijnse vluchtelingenkampen Sabra en Chatila beschoten door PLO-strijders, die zich daar verborgen hielden. Christelijke milities en Israëlische troepen trokken daarop de kampen in en vermoorden daar op brute wijze honderden burgers. Na de Israëlische bezetting van zuidelijk Libanon, werd in 1982 met hulp van Iran de sjiitische Hezbollah (Partij van God) opgericht. Doel van de beweging was om Israël uit Libanon te verjagen. Dat land trok zich in 2000 terug. Tal van landen beschouwen de militante tak Hezbollah als een terroristische organisatie, waaronder Nederland, de Verenigde Staten en de Europese Unie.

.

Demonstranten voor het bankgebouw van de Credit Libanais in Beiroet, 23 oktober 2019. © Hasan Shaaban/Bloomberg via Getty Images
© Hasan Shaaban/Bloomberg via Getty Images

Corruptie en vriendjespolitiek

De Libanese politiek wordt nog steeds gedomineerd door mannen die invloedrijk werden tijdens de burgeroorlog. Na die oorlog vormen soennieten, sjiieten, christenen, druzen en andere groeperingen gescheiden clans. Macht en geld worden binnen de eigen kring verdeeld, waardoor vriendjespolitiek en corruptie wijdverbreid zijn. Daardoor is de kloof tussen de rijke elite die de macht in handen heeft en de gewone burger enorm. Bovendien maakt Libanon een ernstige economische crisis door. Een op de drie jongeren is werkloos en de Libanese pond verliest aan waarde. Benzine dreigt op te raken, banken hebben nauwelijks nog geld. Bovendien biedt het land onderdak aan circa 1,5 miljoen Syrische vluchtelingen.

Een jonge vrouw met een bord met de tekst ‘Schaf het corrupte sektarische systeem af’, 31 oktober 2019. © Joseph Eid/AFP via Getty Images
© Joseph Eid/AFP via Getty Images

De maat is vol

De Libanese burgers hebben inmiddels een grote afkeer van de zichzelf verrijkende politici. In de sterk verzuilde Libanese politiek bepaalde het geloof welke politieke partij je steunde. Aan die vanzelfsprekendheid lijkt een einde te zijn gekomen.

Toen de regering in oktober 2019 belasting aankondigde op het gebruik van WhatsApp – 0,18 euro per dag – was de maat vol en braken er massale protesten uit. Onder druk van de demonstraties besloot premier Hariri om op 29 oktober 2019 af te treden. Onder het motto ‘Allemaal betekent allemaal’ roepen de demonstranten nu iedereen die een machtspositie bekleedt bij de overheid om op te stappen.

Demonstranten die tegen het regeringsbeleid protesteren, riepen op 4 november 2019 op tot een landelijke staking. In het hele land werden wegen geblokkeerd. © Sam Tarling/Getty Images
© Sam Tarling/Getty Images

En wat doet Hezbollah?

Libanon ligt in een gebied waarin soennieten en sjiieten recht tegenover elkaar staan. Aan de ene kant zijn er de sjiitische landen Irak en Iran, aan de andere kant het soennitische Saudi-Arabië. Ook Syrië is de bevolking overwegend soennitisch, maar de macht is in handen van de sjiitische minderheid. In Libanon wonen alleen maar minderheden. Zowel Saoedi-Arabië als diens aartsrivalen Iran en Syrië hebben een dikke vinger in de politieke pap in Libanon. En ook vanuit Israël blijft dreiging komen. Hezbollah vocht tijdens de Syrische burgeroorlog aan de kant van president Assad. De strijders deden veel praktijkervaring op. Nu de burgeroorlog in Syrië op z’n retour is, richt Hezbollah zijn pijlen weer op Israël.

 

Amnesty’s oproep

Amnesty roept de Libanese autoriteiten op de vreedzame demonstranten te beschermen en hun recht op demonstratie te respecteren. Daders van gewelddadigheden tegen de demonstranten moeten worden berecht.