© © Amnesty International (foto: Marieke Wijntjes)

Acties voor 5 mei

Op de Bevrijdingsfestivals 2019 komt Amnesty International in actie voor de mensenrechten in Europa. Bezoekers kunnen een petitie ondertekenen voor dertien Poolse vrouwen die terechtstaan omdat ze demonstreerden. Ook kunnen mensen meedoen aan een Jenga-spel dat op zenuwslopende manier laat zien hoe snel het mensenrechtenbouwwerk kan instorten.

Jenga-spel

Dit spel maakt duidelijk hoe snel het mensenrechtenbouwwerk kan instorten. Mensen moeten een Jenga-toren overeind houden die bestaat uit bouwstenen als ‘vrije meningsuiting’, ‘eerlijke verkiezingen’ en ‘gelijkwaardigheid’. Om beurten trekken spelers een bouwsteen uit de toren. Hoe lang duurt het voor de toren in elkaar stort? De Jenga-spellen zijn vanaf eind april beschikbaar.

Petitie voor Poolse vrouwen

In Polen staan dertien vrouwen terecht omdat ze een spandoek omhooghielden tijdens de viering van de Poolse Onafhankelijkheidsdag op 11 november 2017. De viering trok veel mensen die fascistische en racistische symbolen bij zich droegen en vroegen om een ‘wit Polen’. Op het spandoek van de vrouwen stond de tekst ‘Stop fascisme’. Ze werden door omstanders aangevallen en kregen later een boete wegens ‘verstoring van een demonstratie’. Amnesty roept de Poolse regering op om de aanvallers te berechten en de vrouwen volledig vrij te spreken. Deze petitie is niet alleen op papier, maar ook online te tekenen.

Hekdoek/spandoek

Om extra aandacht te vestigen op je actie. Tekst: ‘Amnesty International.’ Afmeting: 2,00m bij 0,75m. Bestel dit spandoek alleen als je er nog geen hebt.

Speech

Hier vind je  een speech die je kunt uitspreken, bijvoorbeeld bij de dodenherdenkingen op 4 mei.

Voorbeeldlezing Amnesty International, 4-5 mei 2019.

Deze tekst kun je vrijelijk gebruiken: je kunt hem inkorten, aanvullen of aanpassen.

In vrijheid kiezen

De dichteres Wisláwa Szymbórska was nog jong toen ze een bezoek bracht aan een voormalig concentratiekamp in Polen. Haar sterkste reactie was om wat ze daar zag op papier te zetten. Dus begon ze haar gedicht zo:

Schrijf het op. Schrijf. Met gewone inkt

op gewoon papier: men gaf hen niets te eten,

allen kwamen van honger om. Allen. Hoeveel?

Elk jaar zullen er minder mensen in Nederland zijn die de Tweede Wereldoorlog aan den lijve hebben meegemaakt. Veruit de meeste Nederlanders kennen de oorlog nu alleen uit de verhalen van hun ouders of ooms en tantes, of van hun grootouders. Dat de oorlog ons nog zo levendig voor ogen staat, is vooral te danken aan de boeken en films en websites vol foto’s. En die nemen alleen maar toe. Waarschijnlijk is er nog nooit zo lang zo veel geschreven over een oorlog als over de wereldoorlog en de Holocaust van 1939 tot 1945.

Wislawa Szymborska, geboren in 1923, had die herinneringen nog heel persoonlijk. Ze wist ook dat er bij alles wat er over de oorlog werd gezegd, veel ook niet werd gezegd.

Men zong met de mond vol aarde

schrijft ze in haar gedicht.

Een oorlog laat zich achteraf nooit alleen maar simpel opdelen in daders en slachtoffers. Mensen worden onderdeel van de oorlog, of ze willen of niet. Ze doen dingen die ze buiten een oorlog nooit hadden gedaan. Voor Szymborska is het belangrijkste dat we daarbij stil staan. Dat we luisteren naar ons hart. Ze schrijft aan het einde van het gedicht over

het lieflijke lied

over de oorlog, die ons midden in het hart treft.

Schrijf, hoe stil het hier is.

Ja.

Een andere dichter die schreef over een bezoek aan een voormalig concentratiekamp werd geboren in 1934. Rutger Kopland bezocht Natzweiler-Struthof, een kamp dat de nazi’s net over de grens met Frankrijk hadden ingericht. Hij schreef in zijn gedicht:

De doden zijn zo hevig afwezig, alsof

niet alleen ik, maar ook zij

hier staan

En verderop in het gedicht heeft hij het ook over de stilte. Hij schrijft:

Hun gezichten zijn tot de wereld

gaan horen, de wereld

die zwijgt.

Wat doen we met de erfenis van een verleden dat onze wereld zo heeft geschokt? We gedenken het. We denken aan degenen die door geweld en ontbering het leven lieten. En we beseffen eens te meer wat de waarde van vrijheid is.

Vrijheid wil op de eerste plaats zeggen: bescherming. In vrijheid worden we gevrijwaard van onderdrukking, geweld, bedreiging. Amnesty streeft naar het bevrijden van gewetensgevangenen. Zoals tijdens en na de oorlog zoveel mensen zich hebben ingezet voor het bevrijden van mensen uit kampen en getto’s.

Vrijheid wil ook zeggen: vrij zijn om te kiezen. In vrijheid kun je jezelf zijn, je eigen lot bepalen, je eigen mening en gevoel uitdrukken. Amnesty werkt voor de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid om te demonstreren, om iets aanhangig te maken. Je hebt de keuze om je leven in te richten zoals jij dat wilt. Je politieke overtuiging, je religie, je seksuele oriëntatie, de waarden die je wilt uitdragen en die je je kinderen wilt meegeven, dat zijn allemaal vrij keuzes.

Vrijheid wil ook zeggen: verantwoordelijkheid nemen voor je keuzes. Niet voor niets legt het internationaal recht beperkingen op. Het is volgens dat recht verboden om haat te zaaien of tot geweld op te roepen. En het is zeker niet zomaar toegestaan om naar willekeur te kwetsen of te beledigen.

Amnesty voert rond 4 en 5 mei actie voor vrouwen in Polen die bij een vreedzame demonstratie met geweld zijn geconfronteerd. Polen is een rechtsstaat. Er bestaat de vrijheid van demonstreren. Van die vrijheid wordt misbruik gemaakt door groepen die oproepen tot haat tussen bevolkingsgroepen, tot geweld tegen migranten en onverdraagzaamheid voor wie niet van de eigen bodem is. De vrouwen die van hún recht op betoging gebruik maakten om daartegen te protesteren, werden geslagen en geschopt. Van de rechter kregen ze later een boete en ze moesten ook de proceskosten betalen.

Maar de vrijheid heeft het hard nodig dat we niet zwijgen. Dat we opkomen niet alleen voor onszelf maar ook voor anderen. Dat we een brief schrijven of een mail sturen, dat we een stem laten horen. Dat we onze vrijheid gebruiken om de vrijheid van anderen te garanderen. Dat vrijheid niet zomaar een geschenk is, maar een keuze.

 

Verwijzingen

Wislawa Szymborska, ‘Hongerkamp bij Jaslo’

Rutger Koplap, ‘Natzweiler’: ‘En daar, buiten het prikkeldraad, het uitzicht, / zeer liefelijk landschap, even vredig / als toen … ‘, in de bundel Voor het verdwijnt er daarna, Van Oorschot.

Download de speech

Persberichten

Je kunt dit persbericht downloaden om aandacht te vragen voor je actie. Dit persbericht kun je zelf aanpassen.
  • Gegevens
  • Adresgegevens
  • Bestelling

  • Er zijn een beperkt aantal exemplaren van Amnesty’s mensenrechten jenga-spel te leen. We proberen de spellen zoveel mogelijk meer dan eens te gebruiken. Vul daarom duidelijk in wanneer je het spel nodig hebt.
  • Bestel dit alleen als je nog geen hekdoek/spandoek hebt.