Mensenrechtenencyclopedie
© Flickr.com / CC / valerieroybal

Identificatieplicht en mensenrechten

De identificatieplicht is de plicht tot het overleggen van een document dat iemands identiteit bewijst.

In Nederland bestaat sinds juni 1994 een identificatieplicht, onder meer in geval van gegronde verdenking en bij financiële transacties: er mag naar een identiteitsbewijs worden gevraagd bij onder meer vreemdelingentoezicht, verdenking van zwartrijden en toegang tot voetbalstadions. Op 1 januari 2005 is de identificatieplicht wet geworden. Bij aanhouding is identificatie vereist voor iedereen vanaf 14 jaar, mits de politie daarvoor een gegronde reden heeft. De wet voorziet niet in afzonderlijke controles op het bezit van identiteitsbewijzen.

De invoering van een algemene identificatieplicht is in Nederland altijd een omstreden onderwerp geweest. Invoering ervan is bepleit met het oog op het tegengaan van criminaliteit en illegaliteit, en als maatregel om terrorisme te bestrijden. Tegenstanders menen dat invoering leidt tot verdere discriminatie van vreemdelingen en minderheden, en een bedreiging vormt van de privacy.

Identificatieplicht in België

België heeft een algemene identificatieplicht voor iedereen die ouder is dan 15 jaar. Elke Belg heeft vanaf de leeftijd van 12 jaar een identiteitskaart. Buitenlanders die in België verblijven, moeten ook een identiteitsbewijs kunnen tonen. De kaart wordt uitgereikt door het bestuur van de gemeente.

Identificatieplicht: Amnesty’s visie

Amnesty heeft geen standpunt over een wettelijke identificatieplicht. Amnesty wijst wel op de risico’s van discriminatie, zoals dat mensen met een donkere huidskleur veel vaker om een identiteitsbewijs zou worden gevraagd (etnisch profileren).

Identificatieplicht en criminaliteit

Er is geen verband geconstateerd tussen invoering van de algemene identificatieplicht en afnemende algemene criminaliteit. Wel stijgen de criminaliteitscijfers als veel mensen die geen identiteitsbewijs kunnen tonen, vervolgd worden.