Mensenrechtenencyclopedie
© Flickr.com / CC / valerieroybal

Consensus van Kopenhagen: mensenrechten en ontwikkeling (2004)

Economen en andere experts probeerden in 2004 in Denemarken tot de Consensus van Kopenhagen te komen. Ze wilden overeenstemming bereiken over de aanpak van de grootste problemen in de wereld.

De bestrijding van aids en malaria, het weghalen van handelsbarrières en waterbeheer. Dat zijn de echte prioriteiten van onze wereld. Niet het internationaal klimaatverdrag van Kyoto, niet grote investeringen in onderwijs. Dat concludeerden althans de deelnemers aan een bijeenkomst in Denemarken in 2004. De Deense econoom Bjorn Lomborg haalde toen veertig economen en andere experts, onder wie drie Nobelprijswinnaars, naar Kopenhagen. Doel van de bijeenkomst: overeenstemming bereiken over de aanpak van de grootste problemen in de wereld. Er zijn nadien vervolgbijeenkomsten gehouden en er is een Copenhagen Consensus Center opgericht dat is gevestigd in de Verenigde Staten.

Bestrijden van hiv en aids is het belangrijkst

De panelleden begonnen met rapporten over tien grote problemen. Vervolgens probeerden ze een oordeel te geven: als je 50 miljard dollar had (ongeveer het internationale jaarbudget van ontwikkelingshulp in de jaren negentig), waaraan zou je dan het meeste uitgeven? Daarover kwamen de panelleden inderdaad tot consensus.

Het meeste resultaat voor het minste geld levert het voorkomen en behandelen van hiv en aids op. Voor circa 1000 dollar, besteed aan condooms, voorlichting en aidsremmers, redt je het leven van een jonge volwassene. Die kan in de rest van zijn leven tientallen keren dat bedrag bijdragen aan de economie.

Ook zeer profijtelijk is ervoor te zorgen dat kleine kinderen voldoende jodium en ijzer krijgen; daardoor zijn ze de rest van hun leven gezonder en productiever. Misschien wel de goedkoopste van alle maatregelen is het slechten van handelsbarrières. Als rijke landen afzien van landbouwsubsidies en hoge tarieven, levert dat op langere termijn alle partijen enorme voordelen op. Terwijl landen die de richtlijnen voor vermindering van de CO2-uitstoot naleven, enorme kosten maken voor weinig opbrengst.

Reactie op de Milenniumdoelen

De Consensus van Kopenhagen vormde over zeventien maatregelen een mening, van heel goed tot slecht. Ongeveer twintig andere maatregelen haalden de conclusies niet. Dat was niet omdat ze minder belangrijk werden gevonden, maar omdat er te veel onduidelijk bleef over het nut van investeringen. Zoals onderwijs: in het verleden zijn miljarden verspild aan onderwijsprojecten die door slecht overheidsbeleid niets opleverden. Of oorlog: je kunt proberen een oorlog te voorkomen door een land veel hulp te geven, maar in de praktijk is dat allerminst een garantie.

De Consensus van Kopenhagen is mede een reactie op de Millenniumdoelen, die door veel deskundigen als weinig concreet en niet allemaal haalbaar worden beschouwd. Uit het rapport: ‘De Millenniumdoelen willen veel, zonder erbij te zeggen dat het geld kost en dat lang niet alles kan worden verwezenlijkt. Je kunt geld maar één keer uitgeven, voor een nieuw schoolgebouw of de aankoop van muskietennetten.’

Consensus van Kopenhagen: goede en slechte investeringen

Zeer goed

1 Besmettelijke ziekten – Voorkómen van hiv en aids
2 Honger – Verstrekken van voedingssupplementen
3 Handelshervormingen – Opheffen van handelsbarrières
4 Besmettelijke ziekten – Tegengaan van malaria

Goed

5 Honger – Ontwikkelen van nieuwe landbouwtechnieken
6 Water – Kleinschalige watertechnologie
7 Water – Water en sanitair beheerd door plaatselijke gemeenschap
8 Water – Onderzoek naar effectief watergebruik in de landbouw
9 Bestuur – Verlagen van opstartkosten van bedrijven

Redelijk

10 Migratie – Minder obstakels voor migratie van geschoolde werkers
11 Honger – Tegengaan van ondervoeding van jonge kinderen
12 Honger -Tegengaan van ondergewicht van pasgeborenen
13 Besmettelijke ziekten – Verbeteren van de basisgezondheidszorg

Slecht

14 Migratie – Programma’s voor laag opgeleide migranten
15 Klimaatverandering – `Optimale’ CO2-belasting
16 Klimaatverandering – Protocol van Kyoto
17 Klimaatverandering – Aangepaste CO2-belasting