Mensenrechtenencyclopedie
© Flickr.com / CC / valerieroybal

Aids en mensenrechten

Aids is een ziekte in het afweersysteem waarvan verschijnselen vanaf jaren zeventig werden beschreven, die in 1981 geïdentificeerd en sinds 1983 wordt geacht veroorzaakt te worden door een virus, hiv (human immunodeficiency virus).

Pas in de jaren negentig bleek hoe verwoestend de aids-epidemie is. Elke dag raken 14.000 mensen besmet met hiv; bijna de helft van hen zijn vrouwen (in Sub-Sahara Afrika vormen vrouwen 57% van de met hiv besmette populatie). Mensen die met dit virus zijn besmet worden seropositief genoemd. Tot het jaar 2000 overleed zo’n 50% van de seropositieven aan aids. Sindsdien hebben medicijnen de levensverwachting sterk verbeterd, vooral in de westerse landen.

Het kan tien jaar duren voordat de symptomen van aids zich openbaren. Ongeveer 80% van alle slachtoffers van aids leeft in ontwikkelingslanden. In West-Europa en de VS nam het aantal doden sinds midden jaren negentig af, terwijl Rusland ’s werelds grootste groei doormaakte wat betreft het aantal aids-doden. De VN heeft een speciale organisatie voor het tegengaan van aids, UNAIDS.

Verbanden tussen aids en mensenrechten

Amnesty en andere mensenrechtenorganisaties hebben diverse verbanden tussen mensenrechtenschendingen en aids geconstateerd:

  1. Schendingen van mensenrechten, waaronder censuur, leiden tot het toenemen van aids. Door het onderwerp taboe te verklaren, slachtoffers te stigmatiseren, drugsgebruikers te criminaliseren, homoseksuelen te vervolgen en gezondheidswerkers in de seksindustrie te dwarsbomen, neemt de epidemie almaar toe.
  2. Infectie leidt tot schendingen van mensenrechten. Patiënten worden vaak maatschappelijk uitgestoten en gediscrimineerd. Ook het geweld tegen vrouwen en kinderen lijkt door aids toe te nemen.
  3. Onderzoek en de academische vrijheid worden gedwarsboomd. Er zijn verbanden die vaak niet nader mochten worden onderzocht, zoals tussen aids en misbruik van kinderen in Kenia, seksueel geweld van oorlogvoerenden in de Democratische Republiek Congo, politiegeweld tegen aidswerkers in India, geweld tegen drugsgebruikers in Rusland, en onveilige betaalde donatie van bloed in China. Als zo’n verband niet onderzocht en openbaar mag worden gemaakt, neemt voor de hele bevolking het risico op besmetting sterk toe.
  4. Gebrek aan wettelijke bescherming leidt tot meer aids. Zo leidt een wet op ‘sodomie’ er in India toe dat aidswerkers de homoseksuele bevolking nauwelijks kunnen bereiken. Veel overheden beschermen meisjes nauwelijks tegen seksueel misbruik. Ontkenning en juridische vervolging van prostitutie leiden ertoe dat veel prostituees onveilige seks met hun klanten hebben. Onvoldoende bescherming van gevangenen had in landen als Rusland, Nigeria en Brazilië talloze besmettingen tot gevolg.

Via de website van SOA Aids vind je hulp bij alle vragen omtrent aids en andere seksueel overdraagbare aandoeningen. De website heeft ook een telefonische hulplijn.