Sleepnetwet

De zes meest gestelde vragen over het Sleepnetwet-referendum

Sinds vorige week voeren we hard campagne voor een referendum over de Sleepnetwet. Met deze wet in handen mogen Nederlandse inlichtingendiensten massaal online communicatie afluisteren. Ook als je niet verdacht bent. Je telefoon of computer mag worden gehackt en alle verkregen informatie mag worden gedeeld met buitenlandse veiligheidsdiensten. Wij hebben hier ernstige bezwaren tegen omdat de wet de privacy en de vrije meningsuiting van ons allemaal schendt. Op sociale media komen we veel vragen tegen. Hieronder geven we antwoord op de zes meest gestelde vragen.

  1. Ik heb niets te verbergen, die wet kan er toch gewoon komen?

Je kan ook zeggen: Als ik niets te verbergen heb, hoeft de overheid mij ook niet af te luisteren.

Tenzij er natuurlijk een redelijke verdenking is. En dat is waar het schuurt. Door de Sleepnetwet kan de overheid massaal onze gegevens aftappen. Stel je maar eens voor dat de overheid opnameapparatuur en bewakingscamera’s in ons huis plaatst, elke brief opent die we versturen of elk gesprek dat we met vrienden bij een kopje koffie hebben opneemt. Dat zou je niet accepteren. Dit kan door deze wet nu digitaal.

Bovendien maakt deze wet het mogelijk dat onze data ongefilterd gedeeld wordt met buitenlandse inlichtingendiensten, ook van autoritaire regimes. Hierdoor kan het werk en leven van onder andere activisten, journalisten en oppositieleden in gevaar komen.

Amnesty vraagt dit soort grootschalig toezicht alleen toe te passen als dit absoluut noodzakelijk is. Ook moet er een redelijke verdenking zijn dat iemand of een organisatie een bedreiging voor de democratische rechtsorde vormt. Verder moet een rechter het vooraf goedkeuren.

 

  1. Waarom zou ik het referendum steunen? Ik weet niet of ik voor of tegen ben.

Dat begrijpen we, het is ook geen zwart-wit verhaal. Juist als je er nog eens goed over wilt nadenken, is dit het moment om aan de noodrem te trekken.

Als minimaal 300.000 mensen een geldig verzoek voor het referendum indienen, dan wordt het referendum waarschijnlijk pas in het voorjaar van 2018 gehouden. Dan pas hoef je je mening over deze wet te geven. Nu gaat het om de vraag of je vindt dat burgers zich überhaupt nog eens moeten uitspreken over deze vergaande wet.

 

  1. Ik ben tegen referenda, dus waarom zou ik dit steunen?

Omdat het onderwerp niet alleen jou, maar ons allemaal direct raakt.

We nodigen je uit om niet alleen te kijken naar het middel, maar vooral waar het om gaat: de overheid die veel meer bevoegdheden krijgt om ons af te luisteren en die gegevens met buitenlandse diensten te delen. Als jij je ook zorgen maakt, dan is dit het moment om dat via een referendum aan de regering duidelijk te maken.

 

  1. Is deze wet niet nodig om terrorisme te bestrijden?

Laat een ding duidelijk zijn: Het recht op leven is een van de meest basale mensenrechten. Terroristische aanslagen staan daar haaks op.

Wij mogen onze vrijheden niet laten afnemen. Niet door terroristen die onze vrije samenleving met geweld willen vernietigen en niet door politici die onze rechten willen inperken. Wij vinden daarom dat staten de plicht hebben om alle mensenrechten te beschermen, zowel het recht op leven als het recht op privacy en vrijheid van meningsuiting. In mensenrechten kun je niet ‘shoppen’.

Toch zie je steeds vaker dat veiligheidsmaatregelen op gespannen voet staan met mensenrechten en de rechtsstaat. Dat blijkt uit een onderzoek van Amnesty over antiterrorismewetten in Nederland en dertien andere EU-lidstaten. De overheid heeft onvoldoende aan kunnen tonen dat het massaal en ongericht aftappen van inwoners, dus het aantasten van het recht op privacy, werkt om terrorisme te bestrijden. Sterker nog, het sleepnet zo ver mogelijk uitwerpen om, naar men zegt, verdachten aan te kunnen houden, is inefficiënt. Je vergroot er alleen maar de hooiberg mee. Deze wet maakt zijn beloften dus niet waar.

  1. Waarom steunen jullie een referendum? De politiek legt het advies toch naast zich neer.

Wij vinden dat de Sleepnetwet niet mensenrechtenproof is. De wet maakt grote inbreuk op de privacy van ons allemaal.

Tot nu toe hebben we de wet proberen aan te passen door met Kamerleden in gesprek te gaan en zo politieke druk te organiseren. Helaas heeft dat niet kunnen voorkomen dat de wet toch is goedgekeurd. Om het debat hierover aan te wakkeren en een betere wet te krijgen steunen we het initiatief voor een referendum over deze wet. Mocht dat referendum er komen, dan moeten politici besluiten wat ze ermee doen. Leggen ze de uitslag naast zich neer, dan zijn ze ons op zijn minst een betere uitleg verschuldigd dan waar ze tot nu mee gekomen zijn.

Maar wij hopen natuurlijk dat de Nederlanders zich zo duidelijk uitspreken tegen de wet, dat de politiek niet anders kan dan de wet te herzien.

 

  1. Waarom zou je een referendum houden over een onderwerp waar de politiek toch al een besluit over heeft genomen?

Omdat het kan en het onderwerp te belangrijk is om aan ons voorbij te laten gaan.

Helaas is het ons, samen met vele andere organisaties niet gelukt om de wet aangepast te krijgen of tegen te houden. Slechts een klein aantal partijen (SP, GroenLinks, D66, Partij van de Dieren, Groep Kuzu/Ozturk) stemde tegen. Wij vinden dat er te weinig maatschappelijk debat is geweest, terwijl de wet zo ingrijpend is. Terechte kritiek van experts en maatschappelijke belangenorganisaties legde de minister te gemakkelijk naast zich neer. Een raadgevend referendum is een middel om toch nog een kritisch publiek debat te voeren, zodat mensen zich ervan bewust zijn wat de wet inhoudt en wat voor risico’s er aan kleven. Zo kunnen we met z’n allen alsnog een stevig signaal aan de regering afgeven.