Oleg Sentsov
© Anton Naumlyok

Oleg Sentsov: strijd voor gerechtigheid mag niet tevergeefs zijn

Twee maanden geleden begon de gevangen Oekraïense filmmaker Oleg Sentsov met zijn hongerstaking. Daarmee zet hij zijn oproep aan de Russische autoriteiten om alle Oekraïense ‘politieke gevangenen’ vrij te laten, kracht bij. Hij is inmiddels 15 kilo afgevallen. Sentsovs actie heeft wereldwijd tot protesten geleid. De mensen die hem steunen richten zich tot de Russische president Poetin om hem eraan te herinneren dat Oleg Sentsov nooit gevangengezet had mogen worden en dat zijn strijd voor gerechtigheid niet tevergeefs mag zijn.

‘Je overtuiging is niets waard als je niet bereid bent ervoor te lijden of te sterven.’

Feiten over Oleg Sentsov:

20 jaar gevangenisstraf | 2 maanden in hongerstaking | 15 kg afgevallen | 5000 km verwijderd van zijn huis op de Krim

Het verhaal van Oleg Sentsov begint in de nacht van 10 mei 2014. Leden van de Russische veiligheidsdienst FSB arresteren hem in zijn huis in Simferopol, de hoofdstad van de door de Russen bezette Krim. Ze doen een plastic zak over zijn hoofd, waardoor hij als gevolg van zuurstofgebrek flauwvalt. Ze dreigen hem te verkrachten en te doden om hem te laten ‘bekennen’ dat hij bomaanslagen en andere ‘terroristische daden’ heeft georganiseerd en dat hij illegaal wapens bezit. Sentsov mocht zijn advocaat pas na 17 dagen gevangenschap zien, toen hij van Simferopol overgebracht werd naar Moskou.

© Amnesty International

Dit was het begin van een uiterst cynisch showproces. Sentsovs familie en zijn advocaat denken dat hij is opgepakt omdat hij een pro-Oekraïense activist is die zich op vreedzame wijze verzette tegen de Russische bezetting van de Krim. Tijdens zijn rechtszaak is geen flintertje bewijs geleverd dat Sentsov betrokken was bij de misdrijven waarvan hij wordt beschuldigd.

Tijdens zijn proces bleef Sentsov volharden in zijn onschuld. Er was niets meer van de rechtszaak over toen de hoofdgetuige in de rechtbank verklaarde dat hij zijn getuigenis tegen Sentsov onder druk had afgelegd. Maar dit weerhield de Russische militaire rechtbank er niet van om Sentsov tot 20 jaar gevangenisstraf te veroordelen.

Wat wil Sentsov?

Oleg Sentsov vraagt om de vrijlating van alle Oekraïners die in Rusland om politieke redenen zijn gearresteerd of veroordeeld zijn. Er bestaat geen lijst van deze mensen, maar Russische mensenrechtenorganisaties zijn ervan overtuigd dat het om ten minste zeventig mensen gaat. Onder hen bevinden zich Aleksandr Kolchenko, die samen met Sentsov werd berecht en 10 jaar cel kreeg, de Krim-Tartaarse mensenrechtenverdediger Emir-Usein Kuku, die mogelijk 25 jaar gevangenisstraf krijgt, en Stanislav Klykh, die 20 jaar celstraf kreeg en gedwongen werd tot een psychiatrische behandeling waardoor zijn geestelijke gezondheid erg achteruit ging.

Kom in actie 

Onmenselijke omstandigheden

Sentsov is telkens van de ene Russische gevangenis naar de andere overgebracht. Die transporten staan bekend om de onmenselijke omstandigheden waaronder ze plaatsvinden. In november 2017 meldde Sentsovs advocaat dat zijn cliënt hartproblemen had gekregen omdat hij was blootgesteld aan extreem koude temperaturen. Zijn laatste bestemming was een strafkolonie in Labytnangi, een kleine stad boven de Poolcirkel. Na enkele maanden in het kamp verloor Sentsov twee tanden en begon zijn haar uit te vallen.

De hel waar Sentsov door gaat, is meer dan een mens aankan. Hij protesteert voor de vrijlating van anderen die ten onrechte zijn veroordeeld, maar hijzelf verdient het ook vrijgelaten te worden. Op 13 juli werd hij 42 jaar. Hij kreeg niet het cadeau dat hij verdiende: zijn vrijheid.