Vrouwen op de bres voor de mensenrechten

Ondanks vele ontberingen en moeilijkheden zetten vrouwen zich wereldwijd in als mensenrechtenactivist. Zij maken zich niet alleen sterk voor de rechten van vrouwen. Vrouwen besteden, evenals hun mannelijke collega-activisten, aandacht aan sociale, economische, culturele en burgerlijke en politieke mensenrechten en in het bijzonder aan gender, seksualiteit en reproductieve rechten.

Vrouwen verzetten zich tegen corrupte rechtssystemen, milieuvervuiling en slechte arbeidsomstandigheden. Zij zetten zich in voor de afschaffing van de doodstraf, voor het recht op onderwijs en gezondheidszorg, op schoon water en land. Vrouwen vragen aandacht voor de mensenrechtenschendingen begaan tijdens oorlogen en ze roepen op tot vrede. Organisaties worden opgericht om vrouwen op de vlucht voor huiselijk geweld, voor verkrachting en seksueel (oorlogs)geweld op te vangen en te begeleiden. Vrouwen zijn prominent in de campagne tegen hiv/aids, racisme, slavernij en politieke onderdrukking. Vrouwenbesnijdenis wordt aan de kaak gesteld en vrouwelijke advocaten komen op voor politieke gevangenen.
Het recht op controle over zijn/haar eigen seksualiteit en reproductive capaciteit zonder enige vorm van discriminatie, dwang of geweld wordt door mannen en vrouwen bevochten met name daar waar religieuze fundamentalisten bestrijden dat dit recht bestaat binnen alle culturen.

Slachtoffers van intimidatie
Ondanks al deze moed, creativiteit en inzet krijgen vrouwelijke activisten niet altijd even veel gehoor als hun mannelijke collega’s. Weinig overheden erkennen het werk van vrouwelijke activisten en van vrouwenorganisaties als een legitieme uitoefening van hun burgerlijke en politieke rechten. Vrouwen worden door dezelfde intimidatie en mishandeling getroffen als hun mannelijke collega’s. Echter als vrouw worden zij slachtoffer van specifieke vormen van discriminatie, intimidatie en geweld. Vrouwelijke activisten overschrijden met hun werk in de ogen van velen de culturele, sociale en religieuze grenzen die aangeven hoe een ‘fatsoenlijke’ vrouw zich behoort te gedragen. Regelmatig worden ze uitgescholden voor mannenhater, hoer, lesbienne of manwijf. Of, in het ergste geval, worden zij slachtoffer van verkrachting of ander seksueel geweld tegen henzelf of hun familieleden, of gemarteld of vermoord.

Ontkenning
Activisten die zich bezig houden met seksuele voorlichting, het waarborgen van reproductieve rechten en de rechten van homoseksuelen, transgenders en hiv/aids-patiënten zijn extra kwetsbaar. Overheden en non-gouvernementele organisaties (ngo’s) hebben deze onderwerpen meestal niet hoog op de agenda staan. De vrouwen die zich met deze thema’s bezighouden worden daarom niet serieus genomen. Het grootste onrecht is misschien wel dat hun werk dagelijks wordt ontkend of als onbelangrijk terzijde wordt geschoven. Velen doen daaraan mee: collega’s, ngo’s, rechters, professionals, de gemeenschap en de overheid. ‘Het betreft maar vrouwen en halfzachte onderwerpen’ wordt vaak gedacht. Het gevolg is dat overheden én ngo’s minder vaak rapporteren over de moeilijkheden van vrouwelijke activisten dan over die van hun mannelijke collega’s.

VN Verklaring inzake mensenrechtenactivisten
Mensenrechtenactivisten - mannen èn vrouwen- worden regelmatig geïntimideerd of vervolgd, omdat zij de overheid of machtige religieuze en economische groeperingen beschuldigen van schendingen van de mensenrechten. Om mensenrechtenactivisten te beschermen in hun werk namen de Verenigde Naties in 1998 de VN Verklaring inzake Mensenrechtenactivisten aan. De verklaring bevestigt het recht voor elk individu om alleen dan wel in georganiseerd verband de mensenrechten te verdedigen en verplicht staten om deze activisten te beschermen. Amnesty International roept alle overheden op om de verklaring na te leven en nationaal bekend te maken. Met name aan vrouwelijke mensenrechtenactivisten moet aandacht gegeven worden. Hun recht om zich actief in te zetten voor de mensenrechten dient erkend te worden en zij behoren net zoals hun mannelijke collega’s in bescherming te worden genomen.

In 2007 publiceerde het Asean Pacific Forum on Women, Law and Development (APWLD) een handboek voor Vrouwelijke Mensnerechtenactivisten, getiteld Claiming Rights Claiming Justice. U vindt het hier.