Amnesty International Nederland

Home > De bibliotheek: Naslag > UVRM > Artikel 27:

Encyclopedie

Universele verklaring

Verdragen

Artikel 27:

1. Een ieder heeft het recht om vrijelijk deel te nemen aan het culturele leven van de gemeenschap, om te genieten van kunst en om deel te hebben aan wetenschappelijke vooruitgang en de vruchten daarvan.

2. Een ieder heeft recht op de bescherming van de geestelijke en materiële belangen, voortspruitende uit een wetenschappelijk, letterkundig of artistiek werk, dat hij heeft voortgebracht.

De Ennerdale Dansschool in Ennerdale, Zuid-Afrika.

Toelichting op artikel 27:
Dit artikel gaat over auteursrecht, maar ook over culturele vrijheid. De term 'culturele leven van de gemeenschap' is bewust vaag gehouden; in eerdere versies stond 'van de eigen gemeenschap'. Het is in veel, zo niet alle staten nog geregeld een twistpunt in hoeverre minderheidsgroepen mogen of moeten vasthouden aan een eigen culturele identiteit. Dit artikel is ook vaag omdat het 't meest omstreden punt van de debatten van 1948 maskeert: de bescherming van (etnische) minderheden was in verdragen van voor de Tweede Wereldoorlog heel belangrijk, maar nu kon men het er absoluut niet over eens worden. Die bescherming was immers een probleem voor de koloniale machten, maar ook voor bijvoorbeeld de Sovjet-Unie waar Stalin veel etnische groepen met groot geweld had onderdrukt.

In 2003 nam de VN-organisatie voor onderwijs en cultuur, Unesco, een verdrag aan over het behoud van het ‘cultureel erfgoed’ van de wereld. Daarbij gaat het om talen, kunsten, sociale en traditionele praktijken, rituelen en feesten, monumenten, ambachtelijke producten enzovoort. Er is een lijst van ruim 750 gebouwen die als 'werelderfgoed' zijn aangeduid: historische paleizen, kathedralen, waterwerken, standscentra. Buiten het materiële erfgoed heeft de Unesco negentien culturele 'meesterwerken' aangewezen. Daaronder zijn bijvoorbeeld de taal, dans en muziek van een etnische groep uit Belize, een traditionele vorm van opera in China, een vorm van poppentheater uit Sicilië en oude koninklijke riten in Korea. Zelfs voormalige gevangenkampen, zoals Perm I in Siberië, zijn beschermd erfgoed. Als deze plekken of tradities verloren gaan, gaat ook de herinnering aan wat ze betekenden gemakkelijk teloor.