Banner
Amnesty.nl Homepage
Universele verklaring
 
UVRM Thema's

Artikel 10

Een ieder heeft, in volle gelijkheid, recht op een eerlijke en openbare behandeling van zijn zaak door een onafhankelijke en onpartijdige rechterlijke instantie bij het vaststellen van zijn rechten en verplichtingen en bij het bepalen van de gegrondheid van een tegen hem ingestelde strafvervolging.

© Sven Torfinn / Hollandse Hoogte

Rwanda, voorjaar 1994: in slechts honderd dagen worden ten minste 800.000 mensen vermoord. In de jaren die volgden werden vele verdachten van deelname aan de genocide opgepakt. Jarenlang zaten zo’n 120.000 verdachten in overvolle cellen. De rechtbanken liepen grote achterstanden op.

In 2002 werd besloten om de verdachten te berechten via gacaca-tribunalen: een systeem van traditionele lekenrechtspraak. Hoewel de gacaca-rechtszaken vaak niet voldoen aan de normen voor een eerlijk proces, werden in 2007 de bevoegdheden van de tribunalen uitgebreid. Gacaca-rechters zijn vaak niet gekwalificeerd en slecht opgeleid.

Toelichting op artikel 10:
Dit artikel (net als trouwens artikel 6) omvat de habeas corpus, een beginsel dat in Engeland al in de 1679 eeuw werd vastgelegd: een staat mag je niet zomaar laten 'verdwijnen' of in een geheim proces veroordelen, maar moet je bij een rechter laten voorgeleiden.


De Nigeriaanse Beko Ransome-Kuti, arts en voorzitter van de Campagne voor Democratie, werd in een geheim proces veroordeeld. ‘Ik werd binnengeleid en stond op zodra de rechters met de zitting begonnen. Ze vroegen wat ik wilde. Ik zei dat op de televisie de verdachte altijd wordt gevraagd of hij bezwaar heeft tegen één van de rechters. En dat mij dat niet was gevraagd.'

'Oké', zeiden ze, 'heb je bezwaren tegen een van ons?' 'Ik kén jullie helemaal niet", antwoordde ik. 'Daarop gingen ze zich allemaal aan me voorstellen. Ik zei dat ik tegen hen allemaal bezwaar had. En wel omdat ze een vriend van mij hebben veroordeeld wegens het leiden van een illegale organisatie, terwijl ík weet en de rechters ook, dat zijn organisatie helemaal niet illegaal was. Hierop trokken de rechters zich terug, zogenaamd voor beraadslaging. Maar we konden hun gelach in de rechtszaal horen.’

Twee dagen later werd Ransome-Kuti veroordeeld tot vijftien jaar gevangenisstraf. Formeel wegens ‘medeplichtigheid aan verraad’. In werkelijkheid omdat hij de pers per fax een verklaring had gestuurd waarin hij kritiek uitte op de rechtsgang tijdens een proces tegen vermeende plegers van een coup tegen het bewind van generaal Abacha, de toenmalige president.

‘Mijn rechters probeerden niet eens de indruk te wekken dat ze een eerlijk proces voerden. In mijn verdediging zei ik dat onze organisatie slechts dingen aan de kaak stelt die wij afkeuren. De rechters onderbraken me en zeiden dat we demonstraties organiseerden en mensen doodden. Ik antwoordde dat niemand om het leven kwam door onze demonstraties. 'Pas als de militairen er op afkomen vallen er doden omdat ze op demonstranten schieten. Maar ze luisterden al niet meer.'

Dinsdag 16 maart 2010
Bekijk sitemap
Zoeken