Laat vluchtelingen tot hun recht komen

Standpunt Amnesty International over artikel 1F

“Iedere persoon heeft het recht om buiten het land van herkomst bescherming te zoeken tegen vervolging, niet zijnde strafrechterlijke vervolging, en daartoe een asielverzoek in te dienen. Echter, sommige personen hebben misdaden begaan die dermate ernstig zijn dat zij worden geacht op dergelijke bescherming geen aanspraak te kunnen maken. Deze gedachte wordt breed gedragen door de internationale gemeenschap en is verankerd in het internationale recht. In het verdrag betreffende de status van vluchtelingen (1951), ook wel het Vluchtelingenverdrag), is dit uitgangspunt neergelegd in artikel 1F.”

Uit informatie van de regering blijkt dat van de ongeveer 700 vreemdelingen aan wie artikel 1F van het Vluchtelingenverdrag is tegengeworpen er ongeveer 350 in Nederland verblijven en dus moet worden aangenomen dat 350 vreemdelingen inmiddels uit Nederland zijn vertrokken. Daarnaast verblijven er ongeveer 550 gezinsleden van personen aan wie artikel 1F is tegengeworpen in Nederland. Minder dan de helft daarvan heeft een verblijfsvergunnning.

Amnesty International stelt voorop dat Nederland geen veilige haven mag worden voor mensenrechtenschenders. Zij horen berecht te worden. Tegelijkertijd moet artikel 1F, gezien de verregaande gevolgen die het tegenwerpen van artikel 1F met zich meebrengt voor alle betrokkenen, terughoudend en uiterst zorgvuldig worden toegepast. De rechten van gezinsleden van vreemdelingen aan wie 1F is tegengeworpen mogen niet meer worden beperkt dan strikt noodzakelijk is. Lees meer over de standpunten van Amnesty over artikel 1F

Detentie vreemdelingen voldoet niet aan standaarden

De detentie van vreemdelingen in Nederland voldoet niet aan internationale standaarden. Dat schrijft Amnesty International in een nieuw rapport.

Elk jaar worden er in Nederland zo'n 20.000 vreemdelingen gedetineerd. Amnesty ontvangt steeds vaker klachten over de lengte van de vreemdelingendetentie en over de manier waarop gedetineerde vreemdelingen worden behandeld. Het regime in detentiecentra is bedoeld voor strafrechtelijk veroordeelden. 'Door de lange duur en het strafrechtelijke regime waaronder mensen worden opgesloten, lijkt vreemdelingenbewaring te zijn verworden tot een middel om asielzoekers en migranten af te schrikken en te bestraffen voor illegaal verblijf, terwijl illegaal verblijf geen strafbaar feit is.', zegt Eduard Nazarski, directeur van Amnesty International Nederland.

Amnesty's inzet

Amnesty's werk voor vluchtelingen heeft als doel schendingen van mensenrechten te voorkomen. Amnesty verzet zich ertegen dat mensen worden teruggestuurd naar landen waar ze zeker of waarschijnlijk zullen worden vervolgd.

Amnesty zet zich in voor zorgvuldige asielprocedures. Een asielprocedure moet volgens Amnesty aan bepaalde eisen voldoen: voldoende tijd om de asielzoeker te horen, gebruik maken van medische gegevens en informatie over het herkomstland, aandacht voor traumatische ervaringen, en zo meer. Amnesty wil ook gegarandeerd zien dat eenieder die het risico op schendingen van mensenrechten vreest, toegang heeft tot de asielprocedure. Mensen mogen niet zomaar worden uitgesloten, bijvoorbeeld omdat hun land niet ‘gevaarlijk’ zou zijn.

Amnesty probeert stelselmatig wetgeving en beleid ten aanzien van vluchtelingen te beïnvloeden. Dat doet de organisatie door lobby, bij de Tweede Kamer en bij de bewindslieden van Justitie en Buitenlandse Zaken. Verder onderhoudt Amnesty contact met onder meer de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), vluchtelingenorganisaties en kerkelijke organisaties.

Landenbrieven en algemeen commentaar

Amnesty International stelt, behalve brieven ten behoeve van individuele asielverzoeken, ook algemene brieven op over de mensenrechten in een bepaald land. Deze landenbrieven zijn meestal gericht aan de staatssecretaris van Justitie. Ook worden brieven geschreven met commentaar op het algemene asielbeleid.
Naar de landenbrieven

Medische Onderzoeksgroep

Op verzoek van rechtshulpverleners doen artsen van Amnesty’s Medische Onderzoeks- groep onderzoek naar beweringen van asielzoekers over marteling in hun land van herkomst. De medische rapporten die zij maken worden gebruikt in de asielprocedure. Aanvraagformulier medisch onderzoek

Achtergronden

Internationale bescherming In 1951 kwam het VN-Vluchtelingenverdrag tot stand. Dat gold oorspronkelijk alleen voor vluchtelingen binnen Europa. Door ondertekening van een Protocol (1967) bij het verdrag breidt een staat zijn verplichtingen uit tot alle vluchtelingen, waar ook ter wereld. Inmiddels zijn zo´n 145 landen partij bij het verdrag en/of het protocol. Namens de internationale gemeenschap heeft de Hoge VN-Commissaris voor de Vluchtelingen (UNHCR) tot taak de bescherming van vluchtelingen te garanderen. De opdracht van de UNHCR is de juridische bescherming van vluchtelingen en het zoeken van duurzame oplossingen voor hun bestaanszekerheid. Ook coördineert de UNHCR de hulp van overheden en particuliere organisaties.

Niet terugzenden De essentie van het internationaal vluchtelingenrecht is het beginsel van non-refoulement: het verbod op terugzending naar een land waar vluchtelingen vervolging te vrezen hebben of waar hun leven of veiligheid in gevaar zijn. Dit beginsel is vastgelegd in het VN-Vluchtelingenverdrag, maar ook in het VN-Verdrag tegen Marteling, het VN-Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten en het Europees Mensenrechtenverdrag.

Definities Het Griekse woord asiel betekent: ‘heiligdom, toevluchtsoord’. In het oude Griekenland was het ‘asiel’ een tempel of altaar waar vluchtelingen onder bescherming van de godheid stonden en niet onder dwang mochten worden weggehaald. Asielzoekers zijn mensen die bij een buitenlandse overheid vragen om bescherming, door erkenning en toelating als vluchteling. Vluchtelingen zijn mensen die in een ander land bescherming behoeven tegen ‘vervolging’, zoals geformuleerd in het VN-Vluchtelingenverdrag. Het verdrag zegt dat personen met ‘gegronde vrees voor vervolging om redenen van ras, godsdienst, nationaliteit, het behoren tot een sociale groep of politieke overtuiging’ niet mogen worden teruggestuurd naar een land waar zij vervolging te vrezen hebben. Zo’n 150 landen hebben zich aangesloten bij dit verdrag.
Mensen die om economische motieven naar een ander land gaan worden ‘migranten’ genoemd. ‘Ontheemden’ zijn mensen die binnen de grenzen van het eigen land naar een andere plaats zijn gevlucht, vanwege vervolging, economische nood, een natuurramp of om een andere reden.

Aantallen Het aantal vluchtelingen in de wereld varieerde aanzienlijk van jaar tot jaar. Volgens opgave van de UNHCR waren er 8,4 miljoen vluchtelingen in 1980, 12 miljoen in 1985, 12 miljoen in 2000, 17 miljoen in 2005. Het uitbreken van oorlogen (zoals in Iran/Irak en in Joegoslavië) leidt ertoe dat mensen massaal de grenzen oversteken, het einde van een oorlog vaak tot massale terugkeer. In Nederland meldden zich in 2005 zo´n tienduizend asielzoekers. Uiteindelijk wordt van alle asielzoekers maar zo´n veertig procent toegelaten. De Nederlandse samenleving telt zo´n 150.000 mensen ) '1 promille' die hier ooit als vluchteling zijn gekomen.

Asielprocedure De asielprocedure in Nederland is gebaseerd op de Vreemdelingenwet van 2000. De wettelijke regels voor vluchtelingen en asielzoekers en de procedures die daarbij horen zijn in Nederland allerminst eenvoudig. Bovendien zijn ze in de loop der jaren vaak en soms ingrijpend gewijzigd. Het gevolg daarvan is geweest dat het ‘recht om asiel te zoeken en te genieten’ verder werd ingeperkt. Voor een overzicht van de asielprocedure en de kritiek van Amnesty en andere organisaties zie: De Nederlandse asielprocedure (uit: Gevangen tussen Grenzen, Annemarie Busser, uitgeverij Atlas, 2005).

Uitgeprocedeerden. Zo worden asielzoekers aangeduid voor wie de juridische mogelijkheden zijn uitgeput. Zie voor een nog altijd actueel standpunt over uitgeprocedeerden het verslag van een toespraak die Amnesty hield in februari 2004.

Meer informatie vindt u in de Mensenrechtenencyclopedie

Downloads

Hieronder vindt u diverse documenten over het werk van Amnesty op het gebied van vluchtelingen.

Websites over dit onderwerp

Amnesty International is niet verantwoordelijk voor informatie op externe websites.