De minimum voorwaarden voor een menswaardig bestaan

Amnesty en FNV schrijven brief aan Zuid-Koreaanse overheid

In verband met de Internationale Dag van de Arbeid op 1 mei hebben Amnesty en FNV mondiaal een gezamenlijke brief geschreven aan de Zuid-Koreaanse overheid. Via de brief laten beide organisaties aan de Minister President van Zuid-Korea weten bezorgd te zijn over de kwetsbare rechtspositie van arbeidsmigranten in Zuid-Korea.

Beide organisaties roepen de Zuid-Koreaanse overheid op om de positie en rechten van deze arbeidsmigranten te verbeteren en waarborgen in de lijn van Internationale standaarden.

Meer informatie

• Lees de brief van de Amnesty International en FNV Mondiaal, verstuurd op 1 mei 2009
• Lees het publieke standpunt van Amnesty International over arbeidsmigranten in Zuid-Korea, verschenen op 25 april 2009

Amnesty's inzet

In 2001 veranderde Amnesty haar mandaat in een bredere ‘missie’ waarin het opkomen voor ESC-rechten een plaats kreeg. Sindsdien heeft Amnesty een groot aantal rapporten, persberichten en acties uitgebracht over schendingen van ESC-rechten. Voorbeelden:

• Teruggekeerde vluchtelingen in Bosnië-Herzegovina worden gediscrimineerd en hun wordt toegang tot werk ontzegd
• Minderheden in Kosovo wordt toegang tot werk ontzegd
• In Myanmar (Birma) vindt op grote schaal dwangarbeid plaats
• In Zimbabwe wordt voedselhulp onthouden aan aanhangers van de politieke oppositie
• In Korea gaat voedselhulp naar aanhangers van de machthebbers
• In Angola en Nigeria worden in het kader van ‘stadsontwikkeling’ grote groepen mensen met geweld uit hun huizen gezet
• In Kroatië wordt Roma kinderen de toegang tot onderwijs ontzegd
• In Roemenië en Bulgarije wordt psychiatrische patiënten de meest elementaire zorg onthouden
• Palestijnse zwangere vrouwen wordt toegang tot tijdige medische zorg bij de bevalling ontzegd
• In Bhopal (India) hebben overlevenden van de industriële ramp twintig jaar dato nog steeds te kampen met de gevolgen voor hun gezondheid, onder meer door een gebrek aan schoon water

Slachtoffers van schendingen van ESC-rechten zijn vaak gemarginaliseerd, naar de rand van de samenleving gedreven. Ze hebben geen stem, ze worden vergeten. Daarmee is het werk voor ESC-rechten een vervolg op het werk voor de ‘vergeten gevangenen’ waarmee Amnesty ooit begonnen is.

Achtergronden

Werk Het recht op werk houdt in dat mensen zonder discriminatie toegang hebben tot werk, dat werk vrij kunnen kiezen, en door de overheid geholpen worden bij het vinden van passend werk. Arbeidsrechten houden ook in: een redelijke betaling, veilige werkomstandigheden en een redelijke beperking van werkuren. De meest duidelijke schending van het recht op werk is dwangarbeid en slavernij.

Voedsel en water Het recht op voedsel houdt in dat de staat ervoor moet zorgen dat voedsel beschikbaar is (doordat mensen zelf land kunnen bebouwen of door goede distributie); toegankelijk is (betaalbaar, bereikbaar) en acceptabel is (kwaliteit, hoeveelheid). De meest directe schending van het recht op voedsel is het bewust onthouden van voedsel aan bevolkingsgroepen of aan bijvoorbeeld gevangenen. Het recht op water houdt in dat water beschikbaar (en dus niet te duur), toegankelijk en van goede kwaliteit moet zijn.

Huisvesting Het recht op huisvesting houdt in dat iedereen recht heeft op zekerheid van huisvesting (de overheid mag mensen niet zomaar uit hun huis zetten), dat huisvesting moet voldoen aan minimale kwaliteitseisen en toegankelijk moet zijn voor iedereen (inclusief de allerarmsten). De meest direct schending van het recht op huisvesting bestaat uit gedwongen huisuitzettingen. Vaak brengen gedwongen huisuitzettingen ook schendingen met zich mee van andere rechten, zoals het recht op gezondheid en op werk.

Gezondheid Het recht op gezondheid is nauwkeuriger uitgedrukt het ‘recht op de hoogst haalbare standaard van lichamelijke en geestelijke gezondheid’. Het behelst zowel negatieve verplichtingen van overheden (het recht om zelf te beslissen over het eigen lichaam en de eigen gezondheid) als positieve verplichtingen (het recht op gepaste gezondheidszorg). Het recht op gezondheid berust op een gezonde leefomgeving en toegang tot goede gezondheidsinformatie en gezondheidszorg.

Onderwijs Het recht op onderwijs houdt in dat iedereen recht heeft op en verplicht is tot het volgen van kosteloos lager onderwijs, Het overige onderwijs moet geleidelijk steeds beter toegankelijk worden. Ouders hebben het recht onderwijs naar eigen keuze te zoeken voor hun kinderen. Schendingen van het recht op onderwijs hebben te maken met gebrek aan beschikbaarheid (bijvoorbeeld van lager onderwijs), toegankelijkheid (bijvoorbeeld door discriminatie of hoge kosten) of met het feit dat onderwijs niet acceptabel is (omdat het bijvoorbeeld culturele rechten niet respecteert).

Culturele rechten In de tekst van het Internationaal Verdrag inzake ESC-rechten gaat het bij culturele rechten nog om het profiteren van de vruchten van de wetenschappelijke vooruitgang en het recht op deelname aan het culturele leven. Inmiddels hebben culturele rechten meer invulling gekregen, met name in verband met de rechten van inheemse volken – zoals het recht op onderwijs in de eigen taal.

Internationaal recht ESC-rechten zijn vastgelegd in verscheidene internationale verdragen. Het VN-Verdrag over Economische, Sociale en Culturele Rechten (1966) is door meer dan 150 landen bekrachtigd. Sinds 1987 hoort bij het verdrag een toezichthoudend comité van onafhankelijke deskundigen. Andere belangrijke VN-Verdragen zijn die voor de uitbanning van discriminatie tegen vrouwen, de rechten van het kind; de uitbanning van rassendiscriminatie, de rechten van vluchtelingen en de rechten van migranten. In Europa is vooral het Europees Sociaal Handvest (1961, herzien 1996) van belang.

Verplichtingen Onder deskundigen is overeenstemming over verplichtingen die staten hebben onder deze verdragen: 

• De plicht van progressieve verwezenlijking betekent dat een overheid geen stappen terug mag zetten. Wanneer bijvoorbeeld het lager onderwijs of medische zorg kosteloos is kan een overheid niet zomaar beslissen daarvoor financiële bijdragen in te voeren. 
• Direct van toepassing is de verplichting om niet te discrimineren. Hierbij is speciale aandacht voor de rechten van zwakke groepen van belang. Arme mensen mogen niet zonder meer uit hun huis gezet worden; voedsel moet voor iedereen beschikbaar zijn. 
• Het beginsel van redelijkheid is door nationale rechters vastgesteld. Zo oordeelde de Zuid-Afrikaanse rechter dat het niet redelijk was dat er in afwachting van langetermijnplannen voor betere huisvesting, op korte termijn geen aandacht was voor de meest schrijnende noodgevallen.

Afdwingbaarheid Is het mogelijk voor een rechter om uitspraken te doen over schendingen van ESC-rechten? Vaak wordt gesteld dat het niet gaat om ‘echte rechten’ maar eerder om principes die het beleid van landen zouden moeten leiden en die slechts geleidelijk verwezenlijkt kunnen worden. Maar er groeit internationaal een praktijk die vertrouwen geeft in de mogelijkheden om ESC-rechten via de rechtbank af te dwingen. In bijvoorbeeld Zuid-Afrika en Canada mogen rechters uitspraken doen over de uitvoering van het sociaal-economisch beleid. De Nederlandse rechter heeft onder meer gelijkberechting van vrouwen bij pensioentoekenning afgedwongen.

Downloads

Websites over dit onderwerp