Salil Shetty: ‘Rechten tastbaar maken’

Dit is een verkorte versie van een interview uit Wire, het internationale ledenblad van Amnesty International

De Indiër Salil Shetty (49) is sinds 1 juli de nieuwe topman van Amnesty International. Eerder haalde Eveline Herfkens hem in 2003 naar de VN voor de Millennium Campaign. ‘Gezien mijn achtergrond was het wel heel raar geweest als ik iets anders was gaan doen!’
De afgelopen zes jaar leidde u de Millennium Campagne, het project van de Verenigde Naties om landen te bewegen zich aan de Millenniumdoelen te houden. Daarvoor was u jarenlang hoofd van ActionAid, een Britse niet-gouvernementele organisatie die tegen armoede strijdt. U groeide op in India en studeerde in Engeland. Waarom bent u activist geworden?
‘Gezien mijn achtergrond was het wel heel raar geweest als ik iets anders was gaan doen! Mijn moeder was advocaat en actief in de vrouwenbeweging. Mijn vader is journalist en zeer actief in de beweging voor de emancipatie van de Dalit, de kastelozen. Onze telefoon werd altijd afgeluisterd, ons huis – een van de hoofdkwartieren van de beweging – werd constant in de gaten gehouden door de politie en mijn vader werd meerdere malen gearresteerd. Ik groeide op in een tumultueuze tijd in India. In 1976 werd de noodtoestand uitgeroepen, de enige keer dat dit is gebeurd sinds de onafhankelijkheid. Rechten werden beknot en dat leidde tot intens activisme onder journalisten, studenten en kunstenaars. ’

Wat heeft u van uw tijd als directeur van ActionAid geleerd?

‘In het begin werkte ik vooral in Azië en Afrika. Ik heb toen van dichtbij kunnen zien hoe mensen leven in enkele van de armste, verst afgelegen en meest uitgesloten gemeenschappen ter wereld. Ik bracht veel tijd door in de dorpen en de achterbuurten.
‘ater verhuisde ik naar het Verenigd Koninkrijk en werkte ik veel in Europa en wat minder in Latijns-Amerika. Zo leerde ik opereren op mondiaal niveau. Het was ook de eerste keer dat ik een grote organisatie, met een staf van zo’n tweeduizend mensen in veertig landen, moest leiden.’

De strijd tegen armoede staat al meer dan dertig jaar centraal in uw carrière. Wat denkt u dat Amnesty met haar mensenrechtenperspectief kan toevoegen om mensen te verzekeren van basisgezondheidszorg, voedsel, onderdak en onderwijs?

‘Het onderscheid tussen aan de ene kant economische, sociale en culturele rechten en aan de andere kant politieke en burgerrechten heeft niet zoveel zin, er is vaak een grote overlap. Op de terreinen waar ik goed bekend mee ben – armoede, onderwijs, gezondheid en water – ontdekken we vaak dat de reden dat mensen hun rechten niet kunnen opeisen het gebrek aan informatie is. En het recht op informatie is een politiek- en burgerrecht. Amnesty zou zich daarop kunnen richten. Technisch gezien houdt de organisatie zich dan niet bezig met sociale of economische rechten, maar wel met zaken die direct van invloed zijn op het bereiken van die rechten. Ik denk dat we manieren moeten vinden om die twee terreinen veel systematischer met elkaar te verbinden.’

Hoe ziet u de rol van ngo’s en activisten, en speciaal Amnesty?

‘In mijn werk lijdt het geen twijfel dat gewone mensen die zich inzetten voor verandering degenen zijn die het verschil maken. De meeste kwesties zijn politiek van aard en de enige manier waarop je politieke verandering krijgt, is door mensen samen te brengen, ze hun stem te laten verheffen en druk uit te oefenen. Dat soort activisme staat centraal bij elke verandering. Wat me zeer in Amnesty aantrok was het feit dat het 2,8 miljoen leden heeft die in staat zijn van onderaf zulke druk uit te oefenen. Ik weet dat niet alle leden actief zijn, maar de Amnesty-afdelingen hebben veel creatieve manieren ontdekt om deze energie te kanaliseren, en daar hebben we nog veel meer van nodig.

Amnesty, met haar miljoenen leden en zijn geschiedenis van betrouwbaarheid en geloofwaardigheid, kan veel betekenen in een wereld waarin op mensenrechtengebied grote en een toenemend aantal uitdagingen bestaan. De echte uitdaging voor Amnesty is volgens mij dat de organisatie de komende jaren een paar duidelijke doelen moet formuleren en realiseren. De kracht van mensen en de kracht van argumentatie: de combinatie van die twee zal uiteindelijk het verschil maken.’

Lees dit en andere verhalen deze maand in Wordt Vervolgd. Vraag een gratis proefnummer aan via wordtvervolgd [at] amnesty [dot] nl.
Of neem een abonnement. U ontvangt 10 nummers voor maar 30 euro per jaar (of minder als u lid van Amnesty bent).