Hwang Sok-Yong: kunstenaar en dissident

Door Loes Evers - Amnesty in Actie, december '05 /januari '06

Wereldwijd protest

Hwang Sok-Yong wordt in 1943 geboren in Jangchung, Manchuria, dat destijds nog werd bezet door Japan. Sinds zijn eerste levensjaar ziet hij enkel terreur in zijn geboorteland. Op het moment dat hij naar de basisschool gaat, breekt de Koreaanse burgeroorlog uit en in zijn studententijd vecht hij voor vrede en het slechten van de grens tussen Noord- en Zuid-Korea. Later wordt hij advocaat voor kolenmijnwerkers en fabrieksarbeiders en vanaf de jaren ’70 begint hij te schrijven. In 1989 bezocht Sok-Yong een schrijverscongres in Noord-Korea en daarmee overtrad hij de Nationale Veiligheidswet. Hij kon niet terugkeren naar het Zuiden en als balling verbleef hij onder andere in Berlijn. Toen hij in 1993 terugkeerde naar zijn vaderland werd hij opgepakt en veroordeeld tot zeven jaar gevangenisstraf. Er ontstond een wereldwijd protest en ook Amnesty International voerde actie voor vrijlating van Sok-Yong. Vooral Amnesty Nederland behartigde Hwang’s belangen en het leeuwendeel van de brieven en tekeningen die aan zijn grijze gevangenismuur hingen, waren dan ook afkomstig uit Nederland. In 1998 kwam hij vrij.

Vechten

De Koreaan was al eerder, in de jaren ’70, veroordeeld als politiek gevangene. Ook toen hij later opnieuw achter de tralies belandde, zette hij zijn strijd voort. ‘Ik ben negentien keer in hongerstaking gegaan. We hadden bijvoorbeeld recht op honderd gram vlees, één keer per week. Dat werd alsmaar minder, tot het nog maar veertig gram was. Dan ging ik in hongerstaking tot we weer de reguliere honderd gram kregen. Als het dan weer minder werd, kwam ik weer in opstand. En zo ging het door, tot de tanden uit mijn mond vielen.’
Het enige dat Sok-Yong op de been hield in de gevangenis was de steun van buitenaf. ‘Zonder die aandacht zou ik een wanhopige tijd hebben gehad. De regering nam de brieven heel serieus, wist dat ze in de gaten werd gehouden en voelde die druk.’ De brieven waren zijn enige contact met de buitenwereld. ‘Het gaf een gevoel van veiligheid dat mensen van buiten de muren wisten dat ik daar zat. Vooral rond kerst kreeg ik veel boeken, brieven en tekeningen. Van één bepaalde basisschool in Nederland kreeg ik veel aandacht. Dat betekende heel veel voor me.’

Mijnheer Han

Onlangs was de schrijver in Nederland om de Nederlandse vertaling van Mijnheer Han te presenteren, zijn debuutroman uit 1972. Het gaat over een samenleving die lijdt onder de wrede opdeling in Noord en Zuid. ‘In het boek komt heel duidelijk naar voren met wat voor soort gevallen Amnesty zich bezighoudt in Korea en hoezeer dat van belang is’, zegt hij.
Toch wil Hwang Sok-Yong met zijn boeken geen politieke boodschap overbrengen: ‘Ik schrijf voor de kunst. Ik bén een kunstenaar. De rest laat ik aan organisaties als Amnesty over.’ Hij legt wel uit dat je in Korea als schrijver min of meer gedwongen wordt je tegen de politiek af te zetten. ‘Maar dat gebeurt vanzelf, door het verhaal dat je schrijft. Dat wil niet zeggen dat het de bedoeling is.’