Gedwongen huisuitzetting

Terugblikkend blijkt dat Amnesty erin geslaagd is om de boodschap over te brengen. Grootschalige huisuitzettingen zijn merendeels uitgebleven in de landen waar we ons op richtten, urgente dreigingen hebben we in verschillende situaties weten te voorkomen en in Servië, Nigeria, Ghana, Kenia en Roemenië zoeken overheden naar alternatieven voor gedwongen huisuitzettingen.

Omwonenden spoor Accra

Dreigende huisuitzettingen in de Ghanese hoofdstad Accra waren een belangrijk onderwerp binnen de campagne. Tienduizenden bewoners worden sinds 2009 met uitzetting bedreigd, vanwege de uitbreiding van de spoorlijn en de ontwikkeling van het watergebied in de buurt van Accra.

Amnesty Nederland kwam op verschillende manieren in actie. Er werden zo’n 16.000 handtekeningen verzameld onder de internationale oproep die Amnesty Ghana aanbood aan de autoriteiten van Accra. Daarnaast ondertekenden Amnesty-groepen zo’n 2.000 groetenkaarten voor de bewoners en stuurden deze naar de gemeente Accra.

Met hulp van de Nederlandse afdeling kreeg Amnesty Ghana het onlangs voor elkaar om voor het eerst alle betrokken partijen om de tafel te krijgen. Bewoners, projectontwikkelaars en vertegenwoordigers van de overheid spraken onder voorzitterschap van Amnesty met elkaar over de geplande huisuitzettingen en de mogelijke alternatieven en consequenties. Daarnaast was er veel contact met de Nederlandse ambassade in Ghana, die nu ook de situatie in de gaten houdt. De president van Ghana sprak zich onlangs uit tegen de gedwongen huisuitzettingen in Accra. Nu moet de burgemeester nog overtuigd worden.

Block 61

Ook in Europa vinden huisuitzettingen plaats, vaak van Roma-gemeenschappen. Amnesty voerde onder meer actie voor Roma in Italië, Roemenië en Servië. Veel groepen deden mee aan de acties rond 5 mei 2011. Met een tangramspel vroeg Amnesty aandacht voor uitzettingen in Servië. De boodschap: het is beter huizen te bouwen, dan ze af te breken. Mensen gingen op de foto met een protestbord in hun hand of ondertekenden een actiekaart. In oktober bezocht een vertegenwoordiging van Amnesty de Servische ambassadeur in Nederland, om deze zaak te bespreken en een tangramspel aan te bieden waarin zo’n 5.000 petitie-foto’s waren verwerkt. Het Internationale Secretariaat van Amnesty had een ontmoeting met de Servische vicepremier.

De ambassadeur gaf blijk van begrip voor Amnesty’s standpunten. De Servische overheid sprak zich uit tegen de gedwongen uitzettingen én kondigde richtlijnen aan. Toch leven er in Block 61 in Belgrado nog altijd drieëndertig gezinnen in spanning. Hun uitzetting werd half december voor de zoveelste keer uitgesteld, maar de burgemeester dreigt nog altijd de wijk te ontruimen. Amnesty houdt de zaak in de gaten en komt in actie als dat nodig is.

Rapid Response Actienetwerk

Speciaal voor deze campagne is het Rapid Response Actienetwerk opgezet. Een supersnelle variant op de bekende Bliksemacties. Als er gedwongen huisuitzetting dreigt, worden er door Amnesty-afdelingen razendsnel wereldwijd petities en schrijfacties uitgezet, (lobby)contacten gelegd met de vertegenwoordigers van de overheid en demonstraties georganiseerd. De Nederlandse afdeling haalt voor deze acties via e-mailpetities vaak tussen de 15.000 en 18.000 handtekeningen op. Hiermee zetten we de boodschap flink kracht bij. De acties genereren veel media-aandacht in de betreffende landen en leiden vaak tot uit- of afstel van de uitzettingen. In Kenia, Servië, Ghana en Nigeria organiseren lokale organisaties zich nu ook in actienetwerken, al dan niet met hulp van Amnesty. De bewoners van de sloppenwijken hebben zo zelf een manier in handen om in actie te komen voor hun rechten. Zo’n actienetwerk blijft actief, ook na afloop van de campagne.

Succesvolle campagne

We kunnen wel stellen dat Amnesty zich met succes heeft ingezet tegen gedwongen huisuitzettingen. De tijd dat huisuitzettingen slechts opgemerkt werden door mensen die er het slachtoffer van zijn, is voorbij.

Amnesty heeft er, samen met lokale organisaties, een ‘schijnwerper’ op gezet. Lokale autoriteiten zijn hierdoor voorzichtiger geworden, nationale overheden willen van de slechte publiciteit af en werken aan regelgeving en de getroffen bewoners voelen zich gesterkt om op te komen voor hun eigen rechten. Ook na de campagne blijven we hieraan werken, hopelijk met uw hulp!

Nieuw onderwerp, nieuwe acties; een overzicht

• Op www.slumstories.org vertellen sloppenbewoners uit vijftien landen hun eigen verhaal. De website is al zo’n 80.000 keer bekeken. Er worden regelmatig nieuwe filmpjes op geplaatst.
• ‘The Places We Live’ was een multimediale fototentoonstelling in Amsterdam, waar bezoekers – virtueel – zelf bij sloppenbewoners op bezoek konden gaan.
• Vijfentwintig vrijwilligers uit vijf verschillende landen voerden actie op het EXITfestival in Servië tegen gedwongen huisuitzettingen van Roma in dat land. Amnesty Nederland coördineerde deze actie.
• Amnesty-directeur Eduard Nazarski ging naar Kenia. Hij bracht daar sloppenwijkbewoners en de Keniaanse afdeling van Amnesty in contact met vertegenwoordigers van de Europese Unie, Verenigde Naties en de Nederlandse ambassade.
• Nigeriaanse stadsbussen waren een tijdlang voorzien van grote solidariteitsboodschappen met de tekst ‘people live here’. Dit stimuleerde de aandacht voor en het zelfbewustzijn van de sloppenwijkbewoners. Ook het optreden van singersongwriter Dotan tijdens een concert voor de sloppenbewoners droeg daar aan bij.

Moniek van Zijl,
Afdeling Actie