Olievervuiling in Bodo: ‘Het is surrealistisch’

Marleen van Ruijven, medewerker Programma’s van Amnesty Nederland, en filmmaker Hjelmar Visser deden in Bodo onderzoek voor het Amnesty-rapport The True Tragedy en maakten indringende filmportretten van enkele inwoners. Ze schrokken van de omvang van de vervuiling. Van Ruijven: ‘Overal olie! Het is surrealistisch, net een maandlandschap. Je ziet stromen olie in het water van de rivier, zwartgeblakerde boten, olie in de mangrovebomen, die allemaal dood zijn, en een mix van klei, zand en olie aan de oevers.’

Hjelmar Visser had problemen met de stank. ‘Na een dag werken had ik vreselijke koppijn. De lucht is daar zo zwaar van de dampen dat je het gevoel hebt dat je in de brandende hitte op een dieselstation hebt gestaan.’

Shells verantwoordelijkheid
Nadat bewoners van Bodo een claim tegen Shell indienden gaf het bedrijf in augustus de verantwoordelijkheid voor beide lekkages toe. Wat betekent dat precies? ‘Dat betekent dat Shell de bevolking compensatie moet betalen en de vervuiling moet opruimen,’ zegt Van Ruijven. ‘Die compensatie is nu onder de rechter; Shell en de bewoners onderhandelen over een schikking. Maar waarom Shell nog niet is begonnen met de schoonmaak is mij echt een volkomen raadsel.’

Positivisme
Door de vervuiling zijn de inwoners van Bodo twee van hun belangrijkste inkomstenbronnen grotendeels kwijtgeraakt: de visvangst en de landbouw. Veel mensen zijn in een armoedeval terechtgekomen. ‘Toch vond ik het fantastisch om te merken dat de mensen ondanks alle problemen positief naar de toekomst blijven kijken,’ zegt Visser. ‘Ze willen zichzelf er bovenop helpen, steken de handen uit de mouwen.’

Van Ruijven voegt toe: ‘Ik vond het opvallend dat alle gezagsdragers die ik sprak, chiefs en ouders, erop gebrand waren geweld te voorkomen. Er zijn programma’s voor jongeren, buurtvaderschap, allemaal om te zorgen dat de jeugd niet onrustig wordt en op het verkeerde pad gaat. De gemeenschap vreedzaam houden, dat is topprioriteit.’

Het vreedzame gehalte van Bodo wordt ook door Shell onderkend: in 2009 kreeg de Bodo-gemeenschap van Shell de ‘Ogoni Peace Award’. Van Ruijven lacht hoofdschuddend. ‘Ik heb hem gezien, die award. Mooi gebaar hoor. Maar Shell kan zich beter eens écht voor de bevolking inspannen.’

Wat kunt u doen?

• U kunt de druk op Shell verder verhogen door hier vandaag nog in in actie te komen: http://bit.ly/shellpays.
• Lees het rapport The True Tragedy: Delays and failures in tackling oil spills in the Niger Delta van Amnesty International en het Centre for Environment, Human Rights and Development (CEHRD), waarin de vernietigende gevolgen van de lekkages voor de bevolking van Bodo worden beschreven.