Leers biedt weinig alternatieven voor vreemdelingendetentie

Vanzelfsprekend juicht Amnesty International alle stappen die leiden tot het gebruik van alternatieven toe, maar van een substantiële wijziging in de toepassing van vreemdelingendetentie lijkt geen sprake. Uit de brief blijkt niet dat de minister het zware middel van vrijheidsontneming zo veel mogelijk wil voorkomen.

Uiterste redmiddel
Volgens nationaal en internationaal recht mag vreemdelingendetentie alleen als uiterste middel worden gebruikt. Detentie mag niet als er met minder ingrijpende middelen hetzelfde doel kan worden bereikt. Toch sluit Nederland jaarlijks gemiddeld 8.000-10.000 mensen op. Vreemdelingendetentie is in Nederland veelal de standaardprocedure, waarbij herhaaldelijke langdurige opsluiting van soms meer dan een jaar geen uitzondering is. 

Hoewel de minister in zijn brief mogelijke alternatieven noemt, sluit hij op voorhand een aantal groepen voor deze alternatieven uit omdat hij het risico op onderduiken te groot acht. Hij noemt daarbij de illegale vreemdelingen die nooit een verzoek om toelating hebben gedaan en de vreemdelingen aan wie de toegang aan de grens is geweigerd. Van een noodzakelijke individuele toets lijkt hier geen sprake.

Kwetsbare groepen
De minister is in zijn brief niet ingegaan op de positie van kwetsbare mensen. Weliswaar is in de afgelopen jaren het detineren van (gezinnen met) kinderen steeds verder beperkt, kinderen zijn nog steeds niet uitgesloten van detentie en voor andere kwetsbare mensen zoals slachtoffers van marteling en mensenhandel, zwangere vrouwen, (psychisch) zieken en ouderen bestaat helemaal geen regeling om detentie te voorkomen. Kwetsbare mensen hebben meer nog dan anderen te lijden onder detentie. Amnesty pleit voor een wettelijk verbod op het in vreemdelingenbewaring stellen van mensen die behoren tot kwetsbare groepen.

Amnesty International is teleurgesteld dat de minister niet voornemens is het strafrechtelijk karakter van vreemdelingendetentie te wijzigen. Volgens Leers lijkt een soepeler regime zoals dat in het Verenigd Koninkrijk wordt toegepast, niet leiden tot meer vertrek. Amnesty kan dit argument van de minister niet volgen. Amnesty wijst erop dat iemand wiens vrijheid is ontnomen, niet verder in de uitoefening van zijn grondrechten mag worden beperkt dan strikt noodzakelijk is.

De minister kondigt aan illegaliteit strafbaar te willen stellen. Hij zal de kamer hierover separaat informeren. Amnesty International heeft grote bezwaren tegen het strafrechtelijk sanctioneren van illegaal verblijf. Strafbaarstelling leidt tot criminalisering en marginalisering van migranten. Tegelijkertijd voegt strafbaarstelling niets toe aan de huidige mogelijkheden om mensen uit te zetten of de toegang tot Nederland te weigeren.

Amnesty Nederland zal binnenkort met een uitgebreide reactie op de brief van Leers komen en daarbij aandacht besteden aan meer humane alternatieven voor detentie.

In de afgelopen maanden zijn door de UNHCR en de International Detention Coalition rapporten en handboeken geschreven over mogelijke alternatieven voor detentie.

> Lees meer over de alternatieven van de UNHCR en de International Detention Coalition
> Lees de brief van de minister