Mensenrechten in Nederland

Wat Amnesty doet

• Amnesty vraagt de overheid om gedegen maatregelen te nemen tegen discriminatie.
  
• Amnesty protesteert tegen de behandeling van vreemdelingen wanneer die, zoals geregeld het geval is, in strijd is met de mensenrechten. Voorbeelden zijn de veelvuldige vreemdelingendetentie en de strafbaarstelling van illegaal verblijf.
  
• Amnesty lobbyt voor een structurele plaats voor mensenrechten in het onderwijs.
  
• In 2012 wordt Nederland beoordeeld door de VN-Mensenrechtenraad. Amnesty International heeft rapport Netherlands: Protecting the human rights at home opgesteld met zorgen en aanbevelingen over de naleving van mensenrechten in Nederland.

Discriminatie

Verdragen waarbij Nederland partij is verbieden discriminatie op alle gronden, zoals geboorte, huidskleur, taal, ras, godsdienst, levensbeschouwing, geslacht, sociale herkomst en handicap. De Nederlandse wet- en regelgeving bevat verschillende waarborgen tegen discriminatie. Het verbod op discriminatie is vastgelegd in artikel 1 van de Grondwet en uitgewerkt in onder meer de Algemene wet gelijke behandeling.

De overheid moet niet alleen zelf niet discrimineren, maar zou zich ook moet inzetten om discriminatie in de samenleving te voorkomen en bestrijden. Op dit terrein zou de Nederlandse overheid meer kunnen doen. De overheid moet zich in alle gevallen ondubbelzinnig uitspreken tegen discriminatie. Gemeenten zijn als eerste overheid aangemerkt om discriminatie te voorkomen en bestrijden. Het is onduidelijk of gemeenten hierop daadwerkelijk beleid voeren. In 2007 deed Amnesty onderzoek naar de aanpak van discriminatie door Nederlandse gemeenten. Daaruit kwam naar voren dat slechts een kwart van de gemeenten beleid had om discriminatie te voorkomen. 

Zie verder het dossier Boerkaverbod en het dossier Roma in Europa.

Discriminatie van moslims

Amnesty heeft verschillende zorgen over de discriminatie van moslims op basis van religie. Het betreft met name discriminatie op het gebied van onderwijs en werkgelegenheid. Wetgeving die discriminatie op de arbeidsmarkt verbiedt wordt niet altijd op de juiste manier geïmplementeerd. Werkgevers wijzen kandidaten voor functies af omdat religieuze of culturele symbolen zouden botsen met de mening of gevoelens van cliënten of werknemers, of omdat het imago of de ‘neutraliteit’ van een bedrijf zou worden geschaad. Dit alles is in directe strijd met antidiscriminatiewetgeving van de Europese Unie, die alleen verschil in behandeling van personeel toestaat als dit voortvloeit uit de specifieke aard van het beroep en de betrokken werkzaamheden.

• Lees het rapport Choice and Prejudice - Discrmination against muslims in Europe
  

Etnisch profileren

Etnisch profileren is het gebruik door politie en justitie van generalisaties over etniciteit, ras, godsdienst of nationaliteit, om te bepalen wie betrokken zou kunnen zijn bij criminele activiteiten. Bij controles pikken politie, douane of veiligheidsbeambten mensen eruit op grond van hun uiterlijke ‘etnische’ kenmerken. Ze letten dus op huidskleur of bijvoorbeeld op ‘een Noord-Afrikaans uiterlijk’, in plaats van op individueel gedrag of op mogelijke aanwijzingen dat iemand een overtreding zou begaan.

Etnisch profileren is een vorm van discriminatie. Het stigmatiseert bepaalde bevolkingsgroepen tot criminelen, en legitimeert en versterkt racisme.

Er zijn aanwijzingen dat etnisch profileren ook in Nederland voorkomt. De Nederlandse politiek en politie lijken onvoldoende aandacht te hebben voor het bestaan van etnisch profileren in Nederland. Het is van groot belang dat het kabinet etnisch profileren publiekelijk afwijst, en daarnaast in overleg treedt met het Openbaar Ministerie, de politie en andere wetshandhavers over maatregelen om het risico op etnisch profileren te voorkomen.

Vluchtelingen

Wereldwijd zijn tientallen miljoenen mensen op de vlucht. Van alle vluchtelingen komt een paar procent als asielzoeker naar Europa. Het VN-Vluchtelingenverdrag schrijft voor dat mensen die in eigen land het slachtoffer zijn van vervolging, bescherming dienen te krijgen in een ander land. Amnesty zet zich in voor zorgvuldige asielprocedures.

De bescherming van de rechten van vluchtelingen is een integraal onderdeel van het werk van Amnesty International. Volgens de definitie van het VN-Vluchtelingenverdrag is een vluchteling iemand die vervolging te vrezen heeft vanwege zijn ras, godsdienst of politieke overtuiging, of omdat hij/zij tot een bepaalde sociale groep behoort of een bepaalde nationaliteit heeft.

Lees meer over Amnesty's kritiek op het Nederlandse asielbeleid.

Zie verder het dossier Vreemdelingendetentie.

Ongedocumenteerde vreemdelingen

'Illegale' ongedocumenteerde vreemdelingen zijn mensen die zonder geldige verblijfsvergunning in Nederland verblijven. Amnesty vindt dat het beleid tegen ongedocumenteerde vreemdelingen te ver gaat en soms op gespannen voet staat met mensenrechten. 

Strafbaarstelling illegaal verblijf

Sinds begin 2012 is illegaal verblijf in Nederland strafbaar gesteld. Dit betekent dat personen zonder verblijfstitel in Nederland strafrechtelijk kunnen worden vervolgd met een boete van maximaal 3800 euro. Bij niet-betaling kan een gevangenisstraf van maximaal zes maanden worden opgelegd. Amnesty vindt dat het strafrecht alleen in het uiterste geval moet worden toegepast en is daarom tegen de strafbaarstelling van illegaal verblijf.

Lees de gezamenlijke brief van Amnesty International en VluchtelingenWerk aan de Tweede Kamer over strafbaarstelling illegaal verblijf (12 januari 2011).

Vreemdelingendetentie

Nederland sluit jaarlijks duizenden vreemdelingen op. Ze zitten niet vast omdat ze een strafbaar feit hebben gepleegd. Ze wachten op uitzetting of op de behandeling van hun asielverzoek. Volgens internationaal recht is vreemdelingendetentie toegestaan, maar Nederland doet het veel vaker en veel langer dan nodig en humaan is.
Amnesty vindt vreemdelingendetentie een onevenredig zwaar middel dat alleen in het uiterste geval mag worden ingezet. In Nederland gebeurt dat niet; hier is vreemdelingendetentie de standaardprocedure. Hiermee wordt het recht op vrijheid dus onnodig ingeperkt.

Zie verder het dossier Vreemdelingendetentie. 

Mensenrechtenonderwijs

In het Nederlandse onderwijscurriculum is geen structurele aandacht voor mensenrechteneducatie. In ‘kerndoel 47’ van de onderbouw van het voortgezet onderwijs worden mensenrechten genoemd, maar zonder uitwerking naar de praktijk. Uit de Eurobarometer The Rights of the Childblijkt dat van alle jongeren binnen de Europese Unie de Nederlandse jeugd de minste kennis bezit over internationaal vastgelegde kinderrechten. Mensenrechten horen een plaats te hebben in alle onderwijs en in het ‘Toezichtkader actief burgerschap en sociale integratie’ van de Inspectie van het Onderwijs.

Zie verder de themapagina Mensenrechteneducatie.

Downloads en links

• In 2012 wordt Nederland beoordeeld door de VN-Mensenrechtenraad. In het rapport Netherlands: Protecting human rights at home staan Amnesty’s zorgen en aanbevelingen over de naleving van mensenrechten in Nederland.
• Brief van Amnesty Nederland aan de Tweede Kamer over het actieprogramma 'Bestrijding van racisme' (15 december 2011).
• Kritiek van Amnesty Nederland op de impasse rond de nieuwe antidiscriminatierichtlijn van de EU
• Amnesty-rapport Aanpak van discriminatie door Nederlandse gemeenten
• ‘Concluding Observations of the Committee on Economic, Social and Cultural Rights: The Kingdom of the Netherlands’, November 2010
• Address by Thomas Hammarberg, Council of Europe Commissioner for Human Rights, before the Committee on Justice of the Dutch Senate, 28 September 2010

Websites over dit onderwerp

Amnesty is niet verantwoordelijk voor informatie op externe websites.

• Amnesty over discriminatie in Europa
  
• Antidiscriminatiebureaus
  
• Art. 1
  
• Commisie Gelijke Behandeling
  
• Commissaris voor de Rechten van de Mens van de Raad van Europa
• EU Grondrechten Agentschap
  
• European Network against Racism
  
• Human Rights Watch over vluchtelingen
  
• Instituut voor Mensenrechten en Medisch Onderzoek
  
• Meldpunt Discriminatie Internet
  
• Meldpunt Vreemdelingendetentie van Stichting Los
  
• Nederlands Juristencomité voor de Mensenrechten
• Onderzoeksschool Mensenrechten
• Stichting Vluchteling
  
• Studie- en informatiecentrum Mensenrechten (SIM)
• UAF, Stichting Vluchteling-studenten
  
• UNHCR, Hoge VN-Commissaris voor de Vluchtelingen
  
• Vluchtelingen op de internationale Amnesty-site
  
• VluchtelingenWerk Nederland
  
• VON, Stichting Vluchtelingenorganisaties Nederland