Economische, sociale en culturele rechten

Wat Amnesty doet

• Amnesty werkt tegen discriminatie in sociaal-economische rechten zoals gezondheidszorg, werk, en de beschikbaarstelling van water, voedsel en andere voorzieningen.
• Amnesty werkt tegen dwangarbeid en voor de bescherming van vakbondsvrijheid.
• Amnesty voert met andere organisaties speciale actie voor de bescherming tegen willekeurige huisuitzetting in sloppenwijken.
• Amnesty zet zich in voor internationale en nationale wetgeving die garandeert dat sociaal-economische rechten geleidelijk werkelijkheid worden en voor nadruk op mensenrechten in de Millenniumdoelen.

In 2001 veranderde Amnesty haar mandaat in een bredere ‘missie’ waarin het opkomen voor ESC-rechten een plaats kreeg. Slachtoffers van schendingen van ESC-rechten zijn vaak gemarginaliseerd, naar de rand van de samenleving gedreven. Ze hebben geen stem, ze worden vergeten. Daarmee is het werk voor ESC-rechten een vervolg op het werk voor de ‘vergeten gevangenen’ waarmee Amnesty ooit begonnen is. Sindsdien heeft Amnesty een groot aantal rapporten, persberichten en acties uitgebracht over schendingen van ESC-rechten.

Voorbeelden:

• In sloppenwijken in Kenia, Cambodja en andere landen worden bewoners niet beschermd tegen onteigening en huisuitzetting
•  In Angola en Nigeria worden in het kader van ‘stadsontwikkeling’ grote groepen mensen met geweld uit hun huizen gezet
• In Myanmar (Birma) vindt op grote schaal dwangarbeid plaats
• In Zimbabwe wordt voedselhulp onthouden aan aanhangers van de politieke oppositie
• In Noord-Korea gaat voedselhulp naar aanhangers van de regering
• In Kroatië, Slowakije en andere Europese landen wordt Roma-kinderen de toegang tot onderwijs ontzegd
• In Roemenië en Bulgarije wordt psychiatrische patiënten de meest elementaire zorg onthouden
• In Bhopal (India) hebben overlevenden van de industriële ramp van 1984 nog steeds te kampen met de gevolgen voor hun gezondheid, onder meer door een gebrek aan schoon water

De ESC-rechten

De ESC-rechten omvatten de rechten op basisbehoeften, waaronder voedsel, water, inkomen, sociale zekerheid, onderwijs, een huis, rechtshulp en medische zorg. Ze zijn uitgewerkt in het VN-verdrag voor Economische, Sociale en Culturele Rechten (EcSoCu) van 1966. Het VN-Comité voor Economische, Sociale en Culturele Rechten streeft ernaar deze rechten steeds duidelijker te formuleren, zodat ze in rechtszaken gebruikt kunnen worden.

In het internationaal recht zijn de sociaal-economische rechten uitgewerkt. Bijvoorbeeld: het recht op werk houdt in dat mensen zonder discriminatie toegang hebben tot werk, dat werk vrij kunnen kiezen, en door de overheid geholpen worden bij het vinden van passend werk. Arbeidsrechten houden ook in: een redelijke betaling, veilige werkomstandigheden en een redelijke beperking van werkuren. Ook andere rechten zijn nader omschreven.

Vaak wordt gesteld dat het bij de sociaal-economische rechten niet gaat om ‘echte rechten’ maar eerder om principes die het beleid van landen zouden moeten leiden en die slechts geleidelijk verwezenlijkt kunnen worden. Maar er groeit internationaal een praktijk die vertrouwen geeft in de mogelijkheden om ESC-rechten via de rechtbank af te dwingen. 
> Lees meer over sociaal-economische rechten in de encyclopedie

Resultaten

Het Facultatief Protocol bij het ESC-verdrag, aangenomen in 2007, geeft individuen het recht een klacht in te dienen bij het VN-Comité. Hierdoor hebben burgers toegang tot juridische bijstand van de Verenigde Naties als hun economische, sociale en culturele rechten zijn geschonden en zij in eigen land niet worden geholpen.

Slavernij is nu in alle landen van de wereld bij wet verboden.

In Frankrijk is er volgens een wet die is voorgesteld in 2007 een grondrecht op huisvesting. In Zuid-Afrika bestaat een grondwettelijk recht op water. Ook hebben rechters afgedwongen dat goedkope medicijnen tegen hiv/aids beschikbaar kwamen. In Canada stelde het Hooggerechtshof vast dat kinderen op school het recht hebben een minderheidstaal (bijvoorbeeld Frans) te leren. De Inter-Amerikaanse Commissie voor Mensenrechten beval Guatemala voorzieningen voor straatkinderen te treffen.

Downloads

• Economische, sociale en culturele rechten, een overzicht: informatie over de geschiedenis en actualiteit van de ESC-rechten, de verplichtingen en afdwingbaarheid en de inzet van Amnesty International.

Websites

Amnesty International is niet verantwoordelijk voor informatie op externe websites

• Fight Discrimination toont Amnesty's werk op het gebied van discriminatie in Europa.
• E-learning economische, sociale en culturele rechten
• Volledige tekst van het VN-Verdrag inzake ESC-rechten