Verantwoordelijkheid tot bescherming

Een VN-rapport uit september 2005 gaat over over de `verantwoordelijkheid tot bescherming'. De onafhankelijke studie, grotendeels betaald door de Canadese overheid, stelt dat humanitaire interventie altijd tot controverses leidt, als ze er niet komt (zoals in Rwanda in 1994) of als ze er wel komt (zoals in Kosovo in 1999)'. De VN, zegt het rapport, zijn vaak werkeloos toeziende bystanders geweest. De VN faalden in Bosnië, zoals in Srebrenica, zoals ze eerder hadden gefaald in de oorlog in Somalië, tussen 1992 en 1993. Het rapport somt de kernbeginselen op van de verantwoordelijkheid tot bescherming:
-- De staat heeft de eerste verantwoordelijkheid voor de bescherming van de eigen bevolking.
-- Als een staat geen einde kan of wil maken aan burgeroorlog, opstand, onderdrukking en ander falen van de staat is het beginsel van non-interventie ondergeschikt aan de internationale verantwoordelijkheid tot bescherming.
-- Die verantwoordelijkheid is gebaseerd op het VN-Handvest en internationale mensenrechtenverdragen.
-- De verantwoordelijkheid omvat goede preventie, juiste reactie en hulp bij wederopbouw.
-- Preventie is het belangrijkste: elke vorm van preventie moet zijn beproefd voordat andere landen mogen overgaan tot interventie.
-- Militaire interventie is geoorloofd in geval van grootschalig verlies van levens of etnische zuivering. Voorwaarden zijn dat zo'n interventie een zuivere bedoeling heeft, geen onnodige schade toebrengt, een laatste redmiddel is en een redelijke kans op succes belooft.
-- De aangewezen autoriteit is de VN-Veiligheidsraad. In alle gevallen moet van tevoren aan die raad toestemming worden gevraagd.
-- De vijf permanente leden van de Veiligheidsraad mogen hun veto niet misbruiken als de wereldgemeenschap in grote meerderheid achter de interventie staat.
-- Als de Veiligheidsraad in zo'n geval toch weigert toestemming te geven, kan niet worden uitgesloten dat landen zelf tot maatregelen overgaan die de ernst van de situatie recht doen.