Rapportage

Het verslag uitbrengen over situaties betreffende de mensenrechten. In verscheidene internationale verdragen, zoals de VN-verdragen van 1966 is de verplichting van staten opgenomen om regelmatig over de situatie van de mensenrechten verslag uit te brengen aan het VN-comité voor de mensenrechten en het VN-comité voor economische, sociale en culturele rechten. De VN kunnen de secretaris-generaal opdragen rapporten op te stellen over bepaalde landen, bijv. landen die gebruik hebben gemaakt van adviserende diensten. De VN kennen ook speciale rapporteurs, aangesteld om over bepaalde thema's of landen rapport uit te brengen aan een van de VN-commissies. Enkele regeringen rapporteren jaarlijks over de naleving van mensenrechten in landen waarmee zij handel drijven, zoals het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken (State Department Human Rights Reports). Voorgesteld is om de punten voor rapportage beperkt te houden, zoals in het Canadese voorstel voor monitors Mensenrechtenorganisaties rapporteren o.m. in jaarlijkse overzichten, zoals Amnesty International (Annual Report) en Human Rights Watch (Human Rights World Report). Alleen Amnesty International rapporteert stelselmatig over álle landen van de wereld waar mensenrechten worden geschonden. Andere belangrijke internationale ngo's die over veel situaties rapporteren zijn Article 19, Derechos, Human Rights Internet en de Internationale Commissie van Juristen. De onderzoeksorganisatie PIOOM bracht jaarlijks een wereldwijd overzicht uit van gewapende conflicten en de slachtoffers daarvan. Een bijzondere vorm van rapportage ten bate van mensenrechten is het forensisch onderzoek, dat o.m. wordt gebruikt voor het achterhalen van de feiten over buitengerechtelijke executies en het vaststellen van traumata die vluchtelingen hebben opgelopen. Over schendingen van sociaal-economische rechten en van collectieve mensenrechten (zoals milieu) wordt minder stelselmatig gerapporteerd. Cijfers en schattingen aangaande werkloosheid, kinderarbeid, de achterstelling van vrouwen e.d. zijn o.m. te vinden in rapporten van VN-organisaties (UNDP, Unicef, Unesco) en van internationale vakbondsorganisaties.

Diverse Nederlandse organisaties hebben aangedrongen op jaarlijkse overheidsrapportage over mensenrechten overal ter wereld. Daarop is ook aangedrongen bij de Europese Unie. Het jaarlijkse rapport van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken bewijst het nu van zo'n overzicht, want het maakt vergelijking tussen landen en zicht op verbeteringen mogelijk. Maar Europese instellingen willen dat voorbeeld nog niet volgen.