Positieve actie (positieve discriminatie)

Programma's waarin bepaalde groepen met een zwakke positie, zoals vrouwen en minderheden, extra kansen worden geboden op de arbeidsmarkt, in scholen en dergelijke. Positieve actie kan helpen om sociaal-economische achterstand te verminderen.

In West-Europa komt positieve actie onder meer tot uiting in een beleid waarin bij gelijke kandidaten voor een baan de voorkeur wordt gegeven aan een vrouw of lid van een minderheid. In de VS moet elk bedrijf met overheidscontracten een programma van positieve actie (affirmative action) kunnen overleggen. In Nederland zijn wettelijke maatregelen getroffen te bevorderen dat bedrijven een bepaald percentage leden van etnische minderheden in dienst nemen; die maatregelen hadden gering effect.

Dergelijke positieve 'discriminatie' is de enige vorm van discriminatie die het internationaal recht goedkeurt. Zo staat in het VN-Vrouwenverdrag (in artikel 4) dat 'tijdelijke bijzondere maatregelen gericht op versnelling van feitelijke gelijkstelling van mannen en vrouwen niet worden beschouwd als discriminatie'. Het effect van positieve actie wordt betwist. Op beperkte schaal kan zij leiden tot emancipatie van zwakkere groepen, maar zij kan ook aanleiding geven tot verzwakking van de positie van individuele leden van die groepen door stigmatisering.