Journalisten

De rechten en beroepscodes van journalisten zijn minder nauw omschreven dan die voor andere beroepsgroepen als medici, juristen of politie, omdat het recht zich journalist te noemen of journalistiek werk te doen in de meeste landen niet wettelijk is vastgelegd. Men spreekt wel van de beroepsethiek van journalisten, en doelt dan op principes van eerlijke berichtgeving, hoor en wederhoor, het achterwege laten van misleiding en dwang bij het inwinnen van informatie, bescherming van de goede naam van personen e.d. Verschoningsrecht (het recht de namen van bronnen niet te noemen) is in Nederland voor journalisten niet wettelijk vastgelegd.

De Nederlandse Raad voor de Journalistiek, opgericht in 1960, is een beroepsorganisatie die uitspraken doet over overschrijding van normen van journalistieke ethiek, maar geen sancties kan treffen. Journalisten zijn voor mensenrechtenorganisaties vaak een belangrijke, en soms de enige bron. Veel journalisten zijn slachtoffer geworden van politiek geweld en van velerlei maatregelen van censuur. De aandacht gaat vooral uit naar buitenlandse correspondenten, maar binnenlandse journalisten in risicolanden lopen veel groter gevaar. Organisaties als de Internationale Federatie van Journalisten, Article 19, Reporters sans Frontières, het Amerikaanse Committee to Protect Journalists, Freedom House en het Britse tijdschrift Index on Censorship doen verslag van geweld en maatregelen van censuur jegens journalisten.

Verscheidene nationale afdelingen van Amnesty International hebben een beroepsgroep van journalisten die actie voeren ten behoeve van bedreigde collega's. Tot de bekende journalisten die zich speciaal voor mensenrechten inzetten en gewetensgevangenen werden, behoren Andrej Babitski en Grigori Pasko (Rusland), Ken Saro-Wiwa en Wole Soyinka (Nigeria), Sihem Ben Sedrine (Tunesië), Salima Ghezali (Algerije), Jacobo Timerman (Argentinië) en Wei Jingsheng (China). De Russische journaliste Anna Politkovskaja werd in 2006 vermoord; zij was de 42ste vermoorde journalist in Rusland sinds 1992. De jaarlijkse prijs van Oxfam Novib en Pen gaat naar vervolgde journalisten en schrijvers die slachtoffers worden van censuur. Een van de gelauwerden was de de Turks-Armeense journalist Hrant Dink, die in januari 2007 werd vermoord door iemand die waarschijnlijk in opdracht van Turkse nationalisten handelde.

Zie ook informatietechnologie; media

Het werk van de Griekse schrijver Herodotos (rond 440 v.Chr.) wordt wel beschouwd als het eerste journalistiek verslag uit de geschiedenis. Herodotos baseerde zich voor het overgrote deel van zijn werk op wat hij op zijn reizen zelf zag of van ingewijden hoorde.