Gratie

Kwijtschelding van schuld of straf verleend door de autoriteiten. Bij gratieverlening aan grote groepen spreekt men ook van amnestie of (generaal) pardon. In sommige strafstelsels betekent de gratie een kwijtschelding van schuld en straf, in andere alleen van de straf. Het VN-verdrag (BuPo) stelt dat ieder die ter dood is veroordeeld recht heeft op gratie of omzetting van het vonnis in een andere straf. Algemene amnestieverlening volgt vaak op perioden van gewapend conflict en onderdrukking, als een middel van verzoening. Organisaties als Amnesty International pleiten tegen elke vorm van amnestie die verhindert dat de waarheid boven komt en de verantwoordelijken voor ernstige schendingen van mensenrechten worden berecht. Gratie wordt ook verleend aan uitgeprocedeerde vluchtelingen. In veel Europese landen is aan grote groepen zo'n pardon verleend, maar in Nederland besloot de regering begin 2004 slechts zo'n 2.000 mensen pardon te geven en ongeveer 26.000 anderen uit te wijzen wier asielverzoek in eerste instantie was afgewezen. Een moratorium is een tijdelijke vorm van gratie: gedurende enige tijd wordt men vrijgesteld van bijv. executie of uitwijzing. Zie ook doodstraf

Artikel 6.5 van het Tweede protocol van de Geneefse verdragen stelt dat 'partijen na het beëindigen van de vijandelijkheden en zo breed mogelijke amnestie moeten nastreven'. Veel deskundigen in het internationaal recht menen dat die bepaling niet mag worden misbruikt om aan schenders van mensenrechten amnestie te verlenen.