Franse Verklaring van de rechten van de mens (1789)

'De afgevaardigden van het Franse volk, in nationale vergadering bijeengekomen, beschouwen het onbekend zijn met, het vergeten of minachten van de rechten van de mens als de enige oorzaken van het algemeen ongelukkig zijn en de verdorvenheid der regeringen…' De 'Verklaring van de rechten van de mens en de burger' werd aanvaard op 26 augustus 1789 door de Nationale Vergadering te Parijs. Ze was geïnspireerd door de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring (1776) en de pamfletten van de Brits-Amerikaanse schrijver Thomas Paine (1737-1809). Volgens de preambule legt de Franse Verklaring de 'natuurlijke, onvervreemdbare en heilige rechten van de mens' vast. Van de 17 artikelen zijn de meeste gewijd aan burgerlijke en politieke rechten. Deze stellen o.m. dat niet mag worden verboden wat niet door de wet is verboden; niemand naar willekeur gearresteerd mag worden; iemand voor onschuldig moet worden gehouden zolang zijn schuld niet is vastgesteld; ieder vrij is in overtuiging, geloof en meningsuiting zolang dit de openbare orde en de wetten niet schendt. De verklaring stelt ook dat belasting moet worden opgelegd naar vermogen en dat eigendom onschendbaar is. De Franse Verklaring is minder expliciet in de garanties voor mensenrechten dan de bijna gelijktijdig in de VS opgestelde Bill of Rights van 1791. De Franse Verklaring speelde een belangrijke rol in de Verlichting en daarmee in de ontwikkeling van ideeën over recht, mensenrechten en maatschappelijke ontwikkeling in het Westen. Zie ook geschiedenis van de mensenrechten