Amnesty.nl maakt gebruik van cookies om de content beter op uw voorkeur af te kunnen stemmen.     Meer informatie

Shell in Nigeria

Deel:

Al ruim een halve eeuw wordt er door de Nigeriaanse regering en multinationals waaronder Shell olie gewonnen in de Nigerdelta. Het land heeft er miljarden mee verdiend, maar de meerderheid van de bevolking in de Delta leeft te midden van olievervuiling in grote armoede. Hun sociaaleconomische rechten worden dagelijks geschonden.

Nieuws

Blogberichten

Vandaag, 14 maart, voert Amnesty actie bij de Nigeriaanse ambassade. We gedenken daarmee de 640...
Vandaag verschijnt ons Jaarboek. De boodschap daarvan is deprimerend. Dat sluit nauw aan bij het...
Vanaf het moment dat twee enorme olielekken de levens van de mensen in het Nigeriaanse Bodo...

Ken Saro-Wiwa

Op 10 november 2015 is het twintig jaar geleden dat de Nigeriaanse schrijver en milieuactivist Ken Saro-Wiwa samen met acht andere Ogoni-activisten geëxecuteerd werd door de militaire regering in Nigeria. De gebeurtenis drukte destijds de wereld met de neus op de feiten over de verwoestende impact en de grote macht van de olie-industrie in de Nigeriaanse Nigerdelta. Desondanks zijn, twee decennia na zijn dood, de zaken waar Ken Saro-Wiwa campagne voor voerde nog steeds niet het hoofd geboden. Lees meer. 

Achtergrond

De Nigerdelta in Nigeria is een van de grootste rivierdelta’s ter wereld en een van de dichtsbevolkte regio's van Afrika. In 1985 begon de olie-industrie hier commercieel te produceren, nadat Shell er twee jaar eerder ruwe olie had ontdekt. SPDC, een dochteronderneming van Shell, is verantwoordelijk voor de operationele werkzaamheden in het gebied. Samen met het staatsoliebedrijf NNPC, Elf Petroleum Nigeria en Agip zit SPDC in een joint venture.

Voor de lokale bevolking heeft de komst van de oliemaatschappijen echter meer kwaads dan goeds gebracht. Olielekkages als gevolg van kapotte pijpleidingen hebben een verwoestend effect op de omgeving en ondermijnen de sociaaleconomische rechten van de bewoners van het gebied, bijvoorbeeld het recht op voedsel en huisvesting, het recht op werk, schoon drinkwater, [gezondheid] en het recht op gezondheidszorg.

Schoonmaak en compensatie

De Nigeriaanse regering faalt jammerlijk in het reguleren van de olie-industrie en het beschermen van de rechten van de inwoners van de Nigerdelta. Oliemaatschappijen doenbovendien onvoldoende om het lekken van olie tegen te gaan. Veel pijpleidingen zijn verouderd en aan vervanging toe. Daarnaast wordt er te weinig gedaan om sabotage en diefstal te voorkomen. Oliemaatschappijen zijn verantwoordelijk voor het opruimen van de vervuiling, ongeacht de oorzaak van de lekkage. De kwaliteit van het schoonmaken en het herstellen van de grond en het water laten echter zeer te wensen over. Als de lekkage toe te schrijven is aan falen van het bedrijf, dan moet er schadevergoeding betaald worden aan gedupeerden. In de praktijk blijven zij echter meestal met lege handen staan. Een welkome uitzondering was de Bodo-gemeenschap, die een internationale rechtszaak tegen Shell aanspande in het Verenigd Koninkrijk. Er werd een schikking getroffen van 70 miljoen euro. Lees meer in het interview met een van de bewoners van Bodo.

UNEP-rapport

In 2011 bevestigde het Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP) de grote omvang van de vervuiling in Ogoniland, een gebied in de Nigerdelta. In een alarmerend wetenschappelijk rapport werd het gevaar van de vervuiling aangetoond voor de gezondheid van de bewoners. UNEP drong aan op het nemen van noodmaatregelen om de drinkwatervoorziening in de Delta te verbeteren. Veel aanbevelingen uit dit rapport gericht aan de Nigeriaanse overheid en aan Shell zijn ruim vier jaar na dato nog niet geïmplementeerd. Lees meer.

Nieuwe president

In het voorjaar van 2015 werd Muhammadu Buhari gekozen tot nieuwe president van Nigeria. Hij heeft kort na zijn aantreden toegezegd tempo te willen maken met het implementeren van de aanbevelingen uit het UNEP-rapport. Een belangrijk stap in die richting is de toezegging die Buhari op 5 augustus deed om een fonds op te zetten dat de schoonmaak van het gebied moet gaan bekostigen. Ook Shell gaat aan dit fonds bijdragen. Behalve financieel bijdragen is het van groot belang dat Shell haar werkwijze om olielekkages te voorkomen en opruimen structureel gaat verbeteren. Lees meer.

Amnesty's agenda

Amnesty houdt zich al sinds de jaren negentig bezig met de grootschalige olievervuiling in de Nigerdelta. De organisatie heeft geprobeerd de executies van Ken Saro-Wiwa en de andere Ogoni’s te voorkomen. In 2009 publiceerde Amnesty het rapport Petroleum, Poverty and Pollution in the Niger Delta over de gevolgen van de vervuiling van grond, water en lucht voor de rechten van de lokale bevolking in de Nigerdelta. Sindsdien zijn er vele Amnesty- onderzoeksmissies in de Nigerdelta geweest. Speciale aandacht gaat uit naar de inadequate manier waarop oliemaatschappijen reageren op lekkages. Lees meer

Ook geeft Amnesty de slachtoffers van de vervuilingeen gezicht en steunt hen in de moeizame strijd om compensatie en andere vormen van genoegdoening te krijgen. De organisatie heeft veel aandacht gegenereerd voor de situatie van de Bodo-gemeenschap.

Amnesty stelt alles in het werk om de Nigeriaanse regering en oliemaatschappijen hun verantwoordelijkheid te laten nemen ten aanzien van de bevolking in de Nigerdelta. De Nigeriaanse regering moet de mensenrechten beschermen en een bedrijf als Shell dient mensenrechten te respecteren. Ook spreekt Amnesty de Nederlandse regering aan als thuisland van Shell. Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Lilianne Ploumen bezocht Bodo tijdens een handelsmissie in 2014 en de voormalige Nederlandse ambassadeur in Nigeria Bert Ronhaar speelde een cruciale rol in een bemiddelingsproces gericht op het schoonmaken van de vervuiling in Bodo (zie hierboven). Het komt nu aan op het daadwerkelijke schoonmaken, waarmee nog steeds niet is begonnen.

Lees meer

- Rapport Environmental Assessment of Ogoniland (UNEP, 2011)
- Rapport Bad information: Oil spill investigations in the Niger Delta (Amnesty International en CEHRD, 2013)
- Rapport Petroleum, Poverty and Pollution in the Niger Delta (Amnesty International, 2009)
- RapportThe True Tragedy (Amnesty International, 2011)