Uit het laatste jaarboek over Verenigde Staten van Amerika

Eind 2009 zaten er nog 198 gedetineerden in het detentiecentrum Guantánamo Bay, ondanks de belofte van de nieuwe regering om de faciliteit per 22 januari 2010 te sluiten. De regering begon met het in kaart brengen welke gedetineerden in aanmerking kwamen voor vrijlating, vervolging of overdracht aan andere landen. Eind 2009 was nog geen uitspraak gedaan in de zaken van de meeste Guantánamo-gedetineerden die hun detentie aanvochten in verzoeken om ‘habeas corpus’. Ten minste vijf gedetineerden werden berecht door herziene militaire commissies en de zaak van één andere werd voorgelegd aan een federale rechtbank. Er doken nieuwe bewijzen op over marteling en mishandeling van gedetineerden in het kader van het geheime detentieprogramma van de CIA, dat door president Obama werd stopgezet.

Er bleef bezorgdheid bestaan over de omstandigheden in gevangenissen, huizen van bewaring en detentiefaciliteiten van de immigratiedienst. De langdurige eenzame opsluiting van duizenden gevangenen in supermaximaal beveiligde faciliteiten voldeed niet aan internationale normen. Tientallen mensen overleden nadat de politie tasers (elektroshockwapens) tegen hen had gebruikt. Ten minste 105 mensen werden terdoodveroordeeld en gedurende het jaar werden 52 executies voltrokken.

Vrouwen die behoorden tot raciale, etnische en nationale minderheden hadden een grotere kans te overlijden tijdens zwangerschap of bevalling dan vrouwen uit andere lagen van de bevolking; hieruit blijkt dat de kwaliteit van de verleende zorg verschilt al naar gelang iemands welvaartsniveau en ras.

De strijd tegen terrorisme: Guantánamo Bay

In Guantánamo Bay worden honderden gevangenen jarenlang vastgehouden. Zonder aanklacht. Zonder proces. Zonder toegang tot een rechter. En zonder garanties tegen marteling en mishandeling. Dat is een grove schending van de mensenrechten. Een schending die onwaardig is voor een land dat zichzelf juist ziet als hoeder van deze rechten. Daarom voert Amnesty International actie om Guantánamo Bay te sluiten.  
Lees meer over Guantánamo Bay

De sluiting van Guantanamo Bay

Op z'n eerste dag van zijn presidentschap heeft Barack Obama opdracht gegeven te stoppen met de berechting van gevangenen op Guantánamo Bay via de militaire rechtbanken. Op z'n tweede dag heeft hij belangrijke orders getekend: de eerste om Guantanamo Bay binnen één jaar te sluiten, een de tweede om foltering bij ondervragingen te stoppen en om alle geheime detentiecentra van de CIA te sluiten.

Helaas heeft de sluiting van Guantánamo Bay vertraging opgelopen en is deze uitgesteld tot eind 2010. In januari 2010 heeft een speciale commissie president Obama geadviseerd 47 gevangenen zonder proces en voor onbepaalde tijd vast te houden. Hun vrijlating wordt als een risico gezien, bewijs voor een proces is te mager. 35 anderen zouden in de Verenigde Staten berecht kunnen worden. Ongeveer 110 zouden kunnen terugkeren naar hun eigen land of voor opvang in derde landen in aanmerking komen.

De VS proberen op dit moment andere landen te overtuigen gevangenen van Guantánamo Bay, die niet berecht worden in de VS, maar die evenmin terug kunnen naar hun landen van herkomst, op te vangen.

De Nederlandse autoriteiten hebben hierin het volgende standpunt opgenomen:
'Het is aan nationale regeringen om te bepalen hoe om te gaan met een eventueel verzoek van de VS om ex-Guantánamo Bay gevangenen op te nemen. Nederland is niet voornemens dit te doen. Nederland steunt een snelle sluiting van Guantánamo Bay en ziet het als de verantwoordelijkheid van de VS om zorg te dragen voor een goede afwikkeling van de sluiting. Dat geldt voor eerlijke berechting van diegenen die na sluiting van Guantánamo Bay strafrechtelijk vervolgd zullen worden, en voor de repatriëring en opname van diegenen die zullen worden vrijgelaten, inclusief bescherming van hun mensenrechten.' 

Internationale bescherming van Guantánamo-gevangenen

Amnesty voert op dit moment de “International Protection Campaign”, waarbij landen worden aangemoedigd de gedetineerden op te vangen op humanitaire gronden. Sinds President Obama is verkozen, zijn er inmiddels meer dan 20 gedetineerden aan verschillende Europese landen uitgeleverd: België, Frankrijk, Hongarije, Ierland, Italië, Portugal, Groot-Brittannië, Duitsland, Malediven, Letland, Spanje, Zwitserland, Georgië, Albanië en Slowakije.  

Doodstraf en executies

Sinds de herinvoering van de doodstraf in 1977 hebben er tot op heden 1.200 executies plaatsgevonden in de Verenigde Staten. De Nederlandse afdeling van Amnesty International voert voornamelijk actie tegen de doodstraf in de staten Missouri, New Hampshire en Florida. Deze staten bevinden zich in verschillende fasen met betrekking tot de afschaffing van de doodstraf. In Florida staan de autoriteiten (nog steeds) achter de doodstraf maar in de staten New Hampshire en Missouri zijn al enige tijd debatten gaande over de uitvoering van de doodstraf.

Stand van Zaken
Op dit moment zitten zo’n 3300 mannen en vrouwen gevangen op “death row” (de afdeling met gevangenen die ter dood veroordeeld zijn). In 2009 zijn voor zover bekend 52 executies uitgevoerd in de volgende staten: Texas (24), Alabama (6), Ohio (5), Georgia (3), Oklahoma (3), Virginia (3), Florida (2), South Carolina (2), Tennessee (2), Indiana (1), Missouri (1).

In maart 2009 werd New Mexico de 15e staat waar de doodstraf werd afgeschaft. Er is in de VS een debat gaande waarbij er steeds meer stemmen opgaan voor de afschaffing van de doodstraf. Met name het risico van onjuiste veroordelingen in federale zaken beïnvloeden dit debat. In 2009 werden 9 mannen die veroordeeld waren tot de doodstraf vrijgesproken. Het aantal ter dood veroordeelde gevangenen die later werden vrij gesproken, komt daarmee uit op 139 personen sinds 1973.

Einde doodstraf voor minderjarigen
Op 1 maart 2005 schafte het Amerikaanse Hooggerechtshof de doodstraf af voor personen die op minderjarige leeftijd een misdaad hebben gepleegd.

Lees meer over de doodstraf

• Feiten over de doodstraf
• Factsheet USA – Death Penalty
• Meer informatie over de doodstraf

 

Moedersterfte in de VS

Elke dag sterven er meer dan twee vrouwen in de VS vanwege complicaties tijdens de zwangerschap of bevalling. Ongeveer de helft van deze sterfgevallen kan worden voorkomen als er kwalitatief goede gezondheidszorg beschikbaar en toegankelijk is voor alle moeders. Het recht op een goede gezondheidszorg tijdens de zwangerschap is een mensenrecht voor elke vrouw ongeacht ras of inkomen.  
Lees meer over moedersterfte in de VS

Achtergrondinformatie

Er gebeurt veel in de VS dat niet door de beugel kan. Overheidsdienaren maken zich regelmatig - op alle niveaus – schuldig aan schendingen van de mensenrechten: mishandeling door politie en gevangenenbewaarders, discriminatie van etnische minderheden en homoseksuelen, slechte gevangenisomstandigheden, slechte behandeling van vluchtelingen en asielzoekers, onvermogen tot bescherming van kinderen tegen mishandeling en uitbuiting.

Nog steeds weigeren de VS internationaal erkend humanitair recht te incorporeren in het VS-recht. Zo hebben zij bijvoorbeeld de Conventie over de Rechten van het Kind niet geratificeerd. Verder heeft de weigering om in te stemmen met het statuut van het Internationaal Strafhof de laatste tijd voor opschudding gezorgd. De grote autonomie van de afzonderlijke federale staten ook een belangrijke rol, alsmede de grote regionale verschillen in economie, etnische samenstelling van de bevolking, et cetera. Beleidsmakers en leidinggevende overheidsdienaren zijn voor hun baan vaak direct afhankelijk van de stemmen van burgers, tot aan de gemeentelijke hondenvangers toe. Bestraffing wordt (veel) belangrijker geacht dan reclassering. Door alles heen speelt de Amerikaanse mentaliteit dat, wat je ook overkomt, je het aan jezelf te danken hebt.  

Links

Feiten & cijfers:

• World Factbook VS (Engels).

Geselecteerde links:

• Human Rights Watch: VS (Engels).
• Derechos:VS (Engels).
• UNHCR: VS (Engels).

Nieuws over de War on Terror:

• Verklaring Amnesty International over vier Irakese ex gevangen van Guantánamo Bay
• Verklaring Amnesty International over onmiddellijke vrijlating Oeigoeren in de VS
• Binyam Mohammed teruggekeerd naar Engeland vanuit Guatánamo
• Bliksem schrijfactie voor 17 Oeigoeren die werden vastgehouden in Guantánamo