China heeft de controle over kranten, tijdschriften en websites verscherpt

Schrijvers vast

China beloofde 'complete persvrijheid' in de aanloop naar en tijdens de Spelen. Buitenlandse journalisten hebben meer vrijheid gekregen maar voor Chinese journalisten nam de controle toe. Nog steeds zitten tientallen journalisten, schrijvers en bloggers vast. Onder hen zijn de journalist en dichter Shi Tao, journalist en schrijver Huang Jinqiu en de schrijver Yang Tongyan.

Shi Tao is veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf. Zijn misdaad? Het versturen van een e-mail waarin hij een overheidsverordening beschrijft. Daarin stond omschreven hoe Chinese journalisten de herdenking van het bloedbad van Tiananmen in 1989 mochten beschrijven.

Shi Tao stuurde de mail naar de VS via zijn Yahoo mail-account. Zijn identiteit werd achterhaald doordat Yahoo! zijn gebruikersinformatie aan de Chinese overheid doorspeelde.
De beschuldiging? Het 'lekken van staatsgeheimen aan het buitenland'. Acties van Amnesty voor de vrijlating van Shi Tao leverden ruim 44.694 handtekeningen op. Ook zijn er 4020 groetenkaarten naar Shi Tao zelf toegestuurd.
Meer over Shi Tao

Huang Jinqiu (schrijversnaam: Qing Shuijun) is schrijver en journalist. Hij kreeg een gevangenisstraf van twaalf jaar die hij moet uitdienen in Pukou Prison bij Nanjing stad in de provincie Jiangsu.

Huang schreef politieke essays en plaatste deze op internet. Hij is bestraft omdat de inhoud van deze essays 'staatsondermijnend' zouden zijn. Huang Jinqui is gemarteld en werd uit zijn slaap gehouden. Op dit moment wordt hij beter behandeld en mag hij een cursus volgen. Ook ziet hij zijn familie elke maand. Op 3 mei 2008, de Dag van de Persvrijheid, en 5 mei, Bevrijdingsdag, stond de actie voor Huang Jinqiu centraal. Kom in actie voor Huang Jinqui!

Yang Tongyan (schrijversnaam: Yang Tianshui) is freelance schrijver. In mei 2006 werd hij veroordeeld tot twaalf jaar gevangenisstraf vanwege het ‘staatsondermijnend karakter’ van zijn stukken waarin hij steun betuigt aan politieke en democratische verandering in China.

Hij werd ook beschuldigd van het ontvangen van buitenlands geld voor gevangengenomen dissidenten en hun families.

Buitenlandse journalisten in China

Vanaf 1 januari 2007 hoeven buitenlandse journalisten geen toestemming meer te hebben van de staatsvoorlichtingsdienst om op reportage te gaan of mensen te interviewen. Ze hebben alleen toestemming nodig van de persoon of organisatie die zij interviewen. Let wel: de nieuwe vrijheid is slechts geldig tot oktober 2008 en geldt alleen voor buitenlandse journalisten.

In de praktijk blijken de nieuwe regels echter voortdurend geschonden te worden. De Foreign Correspondents Club of China (FCCC) documenteerde in 2007 meer dan 180 schendingen, waaronder gevallen van willekeurige detentie. In juli 2008 was dit aantal al opgelopen tot 230, inclusief 40 zaken die Tibet betroffen en 12 na de aardbeving in Sechouan. Amnesty International beschouwt de waarschuwingen en bedreigingen van de politie richting Chinese mensenrechtenverdedigers om niet met buitenlandse journalisten te spreken ook als schending van de nieuwe regels. Dit is onder meer Teng Biao, Ye Mingjun, Yuan Weijing en Zeng Jinyan overkomen.

Internetcensuur

China heeft naar verluidt het meest ontwikkelde systeem van internetcensuur ter wereld. Dit is mede mogelijk door de medewerking van westerse bedrijven als Google, Microsoft en Yahoo Chinese websites, blogs, emailverkeer en zoekopdrachten worden nauwlettend in de gaten gehouden. De zogenaamde "Great Firewall" (ook wel de elektronische versie van de Chinese Muur genoemd) houdt ongewenste informatie buiten de deur. Sites van onder meer buitenlandse media en organisaties als Human Rights Watch en Amnesty International zijn in China geblokkeerd.

Sinds september 2007 worden internetgebruikers begroet door twee virtuele politiemannetjes die hen waarschuwen om geen 'illegale' websites te bezoeken; een manier om zelfcensuur aan te moedigen en gebruikers eraan te helpen herinneren dat de autoriteiten 'meekijken'. Talrijke websites zijn de afgelopen maanden uit de lucht gehaald, waaronder die van HIV/AIDS groepen in Beijing. Zo’n vijftig internetgebruikers zitten momenteel vast.

IOC gaf toe aan China’s eisen van internetcensuur
Kevin Gosper, persvoorlichter van het Internationaal Olympisch Comité (IOC), kondigde 30 juli 2008 aan dat de organisatie had besloten dat er alleen gelimiteerde internettoegang mogelijk zou zijn gedurende de Spelen. ‘In overleg met de Chinezen is overeengekomen dat een aantal websites worden geblokkeerd, omdat ze niet gerelateerd zouden zijn aan de Spelen.’ Buitenlandse journalisten in het Olympische perscentrum in Peking waren niet in staat om op o.a. de website van Amnesty International te komen.

Op maandag 28 juli 2008 publiceerde Amnesty het rapport "Olympic Countdown: Broken Promises”, waarin het optreden van de Chinese authoriteiten worden geevalueerd, gebaseerd op de essentiele waarden van de Olympische Spelen, zoals “menselijke waardigheid” en “respect voor universele fundamentele ethische principes”. In het rapport komen de volgende thema’s aan bod: de vervolging van mensenrechtenactivisten, detentie zonder rechtsproces, censuur en de doodstraf. Volgens dit nieuwe rapport is er weinig vooruitgang richting het vervullen van de belofte van de Chinese autoriteiten om de mensenrechtensituatie in China te verbeteren. Er lijkt zelfs eerder sprake te zijn van een verslechtering.

Meer informatie:
Lees het Engelstalige Amnesty-rapport “Olympic Countdown: Broken Promises”

Wat vraagt Amnesty?

• Volledige persvrijheid voor buitenlandse en Chinese journalisten;
• Geen arrestaties en vervolging voor het legitieme gebruik van internet;
• Vrijlating van alle internetgevangenen.
  

Prijs voor persvrijheid opnieuw voor Chinese journalist

Op 20 november 2007 is de Golden Pen of Freedom-prijs toegekend aan de Chinese journalist Li Changqing. Hij zat drie jaar vast omdat hij schreef over de uitbraak van dengue (knokkelkoorts) terwijl de autoriteiten probeerden deze grote bedreiging voor de gezondheid geheim te houden. Op 2 februari 2008 kwam hij vrij. In 2006 kende de World Association of Newspapers (WAN) hun jaarlijkse prijs voor persvrijheid toe aan Shi Tao, de journalist die tien jaar vastzit vanwege het versturen van een email met overheidsinformatie naar het buitenland.

Het is nog nooit voorgekomen dat de prijs twee keer achter elkaar naar een journalist uit hetzelfde land gaat. De organisatie noemde de beslissing van Li om verslag te doen van de dengue uitbraak, wetende wat de consequenties zouden kunnen zijn, moedig en een inspiratie voor journalisten over de hele wereld.

De andere kant van de medaille

In de aanloop naar de Spelen organiseerde Amnesty International i.s.m. NVJ en het International Institute for Asian Studies een workshop voor Nederlandse journalisten over persvrijheid in China. In de aanloop naar de Olympische Spelen drong zich een aantal vragen op over persvrijheid en de dagelijkse journalistieke praktijk in China. Kunnen verslaggevers rondom de Olympische Spelen schrijven waarover ze willen? Hoe gaan ze om met perscensuur en propaganda? Buitenlandse journalisten kregen meer vrijheid, maar voor de Chinese bevolking werden de touwtjes steeds strakker aangetrokken. Mogelijke bronnen werden geïntimideerd, zodat zij niet meer met journalisten durven te praten. Zo werd de verkregen vrijheid toch weer beperkt.

Download De andere kant van de medaille

Bekijk hieronder het videoverslag.

Video: 'Some people think the Internet is a bad thing'

Op 6 juni 2007 organiseerde Amnesty International in samenwerking met de Britse krant The Observer het symposium 'Some people think the Internet is a bad thing' over internetcensuur.

Het symposium is online terug te kijken.

Workshop - When in China: Internet freedom

Eerder, in maart 2007, vond in Amsterdam de workshop 'When in China: Internet freedom' plaats. Hierin discussieerden deskundigen over vrijheid van meningsuiting op het internet in China.
Lees het uitgebreide verslag.