Nieuwe Media: boeken-, films-, tv en webtips

ONLINE | Gevlucht naar Turkije

Iran stond al niet bekend als een land dat de mensenrechten hoog in het vaandel heeft staan en na de verkiezingen van vorig jaar en de daaropvolgende protesten is het er niet beter op geworden. Al-Jazeera maakte een reportage over Iraniërs die naar Turkije zijn gevlucht. Een fotograaf moest Iran verlaten nadat Time zijn foto van de protesten op de cover zette.

ONLINE | Ademnood

Saddam Hoessein, Augusto Pinochet, Kim Jong Il, Idi Amin, Ayatollah Khomeini, Fidel Castro: allemaal lijken ze iets te willen uitblazen in deze commercial. Wat dat is, blijkt pas aan het eind van het spotje.

BOEKEN | Welkom in Darfur, dit is ons leven

De burgeroorlog in Darfur, die de afgelopen jaren honderdduizenden levens heeft geëist, gaat grotendeel aan ons voorbij. Volgens oud-VN-gezant in Sudan Jan Pronk ‘omdat er geen foto’s zijn’. Het boek van journalist Elwin Verheggen en fotograaf Jan-Joseph Stok waarin Pronk zijn beklag doet, brengt daar verandering in. Verheggen en Stok reisden twee keer naar Darfur en deden verslag van hun belevenissen in Wordt Vervolgd en Trouw. En nu dus in een prachtig boek.

KIT Publishers, 112 p., € 24,50

BOEKEN | No Enchanted Palace

Toen na de Tweede Wereldoorlog de Verenigde Naties werden opgericht, waren de verwachtingen hooggespannen. Maar in de praktijk staat de organisatie meestal machteloos aan de zijlijn. Zo kon de VN de genocide in Rwanda niet voorkomen, net zo min als de ‘illegale’ inval van de VS in Irak. Volgens Mark Mazower hoeft het ‘falen’ van de VN niet te verbazen: de landen die aan de basis van de VN stonden waren niet echt geïnteresseerd in humanitaire interventies of de bescherming van minderheden.

Princeton University Press, 232 p., € 22,99

TV | Iran en het Westen

Als deze Wordt Vervolgd bij u op de mat valt, heeft u misschien net de eerste aflevering gemist van het drieluik dat de VPRO uitzendt over Iran en het Westen. Maar er staan nog twee uitzendingen op stapel waarin de relatie tussen Iran en de Verenigde Staten vanaf 1982 wordt behandeld. Het is opmerkelijk wie er allemaal aan het woord komen in de documentaires. Zo laten onder meer de voormalige Iraanse presidenten Rafsanjani en Khatami hun licht schijnen over de verhouding tussen Iran en het Westen. De laatste legt bijvoorbeeld uit hoe en waarom Iran de Verenigde Staten heeft geholpen na de terreuraanslagen van 11 september 2001.

VPRO’s Import: Iran en het Westen, 27 januari, 3 en 10 februari 22.45 uur, Nederland 2

FILM | Verzoening door rugby

Het verhaal van Invictus is al vele malen verteld, maar het blijft hartverwarmend. De net tot president gekozen Nelson Mandela sluit een verbond met de aanvoerder van het door de zwarte bevolking gehate Zuid-Afrikaanse rugbyteam. Zuid-Afrika wint de World Cup en brengt de zwarten, die voorheen altijd de tegenstander steunden, en blanken dichter bij elkaar. Goed acteerwerk van Matt Damon als aanvoerder van het rugbyteam.

Invictus
Vanaf 4 februari in de bioscoop

FILM | Schrikbewind in Ethiopië

De arts Anberber keert in 1990 terug naar zijn vaderland Ethiopië. Hij mist een been en lijdt aan geheugenverlies. Langzaam komen de herinneringen terug en blijkt wat voor verschrikkingen hij heeft doorstaan tijdens het bewind van de marxistische dictator Haile Mariam Mengistu. Aanvankelijk deelde Anberber Mengistu's droom van een socialistische volksrepubliek – en kwam hij zelfs terug uit Duitsland om Ethiopië op te stoten in de vaart der volkeren – maar na verloop van tijd blijkt dat Mengistu en zijn aanhangers niet zijn geïnteresseerd in het welzijn van de Ethiopische bevolking. Vermeende tegenstanders van het regime moeten vrezen voor hun leven. Interessant onderwerp, al schiet het verhaal wel alle kanten op.

Teza
Vanaf 21 januari in de bioscoop

HET BOEK | Liever Tony Montana dan de profeet

Misschien wel het grootste probleem met de discussie die in Nederland woedt over moslims is dat de islam wordt gebruikt als kapstok om tal van problemen aan op te hangen. Crimineeltjes van Marokkaanse of Turkse afkomst (‘straatterroristen!’) worden al snel op één hoop gegooid met doorgedraaide godsdienstwaanzinnigen van het kaliber Mohammed B..

Voor politici die de islam aan criminaliteit koppelen zou Afri van Jutta Chorus verplichte kost moeten zijn. Chorus verbleef voor haar boek anderhalf jaar in de Afrikaanderwijk: een negentiende-eeuwse buurt in Rotterdam waar 84 procent van de bevolking van niet-westerse afkomst is. Chorus trok op met wijkagenten, autochtonen, jongerenwerkers, Turken en Marokkanen. Over wat ze hoorde en meemaakte, schreef ze een razend interessant boek.

Wat mij vooral trof waren de parallellen tussen de eerste bewoners van de Afrikaanderwijk (arbeiders uit Noord-Brabant, Zeeland en de Zuid-Hollandse eilanden die rond 1900 naar Rotterdam trokken om in de haven te werken) en de huidige allochtone bewoners. In beide gevallen gaat het om mensen met weinig of geen opleiding die onderaan de sociaal-economische ladder staan. Voor hun kinderen blijkt het moeilijk om zich aan hun milieu te ontworstelen – zowel aan het begin van de twintigste eeuw als bij de start van de eenentwintigste.

Wat verder opvalt, is de beperkte rol die de islam inneemt in het leven van de geportretteerde Turken en Marokkanen. Het grote idool van de (criminele) jongeren in de buurt is niet de profeet maar Tony Montana: het door Al Pacino gespeelde personage uit de gangsterfilm Scarface.

Het is een boodschap die niet voorbij is gegaan aan de Rotterdamse oppositieleider Marco Pastors (Leefbaar Rotterdam). ‘Het heeft mij tot het inzicht gebracht dat religie voor Nederlandse moslims veel minder belangrijk is dan ik altijd dacht’, zo verklaarde hij nadat hij Chorus’ boek had gelezen. Zou Geert Wilders al hebben aangeschaft?

Jutta Chorus
Afri, Leven in een Migrantenwijk. Uitgeverij Contact, 372 p., € 22,50