Nederland krijgt zijn eigen mensenrechten-instituut.

De voorbereidingen hebben vele jaren in beslag genomen maar nu lijkt het er eindelijk van te komen: Nederland krijgt zijn eigen Mensenrechteninstituut. Al in 2005 adviseerde een consortium van vooraanstaande organisaties de Nederlandse regering een nationaal mensenrechteninstituut op te richten. En toen Nederland zich in 2006 kandidaat stelde voor de nieuwe Mensenrechtenraad van de VN beloofde het, in overeenstemming met de zogeheten Paris Principles, een dergelijk instituut op te richten.

En nu is er dan een conceptwetsvoorstel. Het nog op te richten Mensenrechteninstituut wordt samengevoegd met de Commissie Gelijke Behandeling (CGB) en krijgt een nieuwe naam: College voor Mensenrechten en Gelijke Behandeling. Mooi toch?

Niet helemaal. Want los van de zeer lange voorgeschiedenis (die Nederland ook internationaal parten speelt omdat het vreemd is allerlei landen de maat te nemen maar intussen zelf gemaakte afspraken bijzonder langzaam uit te voeren) is er ook reden tot ongerustheid over het wetsvoorstel. Er is gekozen voor een praktische aansluiting bij het werk van de CGB. Te weinig lijkt daarbij nog gegarandeerd dat het nationaal mensenrechteninstituut zich eerst en vooral moet richten op mensenrechten in brede zin. Voor Amnesty is het onderzoek naar de bescherming én bevordering van mensenrechten de eerste en belangrijkste taak. Opvallend bij de taakomschrijving is dat ‘bescherming’ wel is opgenomen, maar ‘bevordering van de naleving’ van mensenrechten niet. Dat is bijzonder vreemd, en het is dan ook te hopen dat in het definitieve wetsvoorstel deze twee elementen, bescherming en bevordering, geïntegreerd worden opgenomen.

Last but not least het budget. Dat houdt bepaald niet over. De regering wil per jaar 900.000 euro uittrekken voor de taken van het mensenrechteninstituut, maar daarvan is een derde nog niet structureel. De vraag is of het nieuwe instituut met dit zeer bescheiden budget in staat zal zijn zich te ontwikkelen tot hetgeen men bij de oorspronkelijke afspraken inzake de Paris Principles voor ogen had: een gezaghebbend en onafhankelijk instituut dat is toegerust om mensenrechten in Nederland te beschermen en de naleving ervan te bevorderen.

Eduard Nazarski, directeur Amnesty Nederland e.nazarski@amnesty.nl